Strona główna
Strona archiwalna - stan na dzień zakończenia projektu - 30.11.2015 r.
Kontakt
Aktualność
III wizyta studyjna w Niemczech
25 czerwca 2013

W poniedzia?ek 24 czerwca rozpocz??a si? wizyta studyjna wizytatorów ds. ewaluacji w Niemczech. Po raz trzeci odbywa si? ona w Saksonii i Saksonii-Anhalt. Pierwsze trzy dni sp?dzamy w Lipsku, gdzie naszym gospodarzem jest prof. Hartmut Wenzel z Uniwersytetu im. Martina Lutra w Halle.

Profesor zapozna? uczestników wizyty z jej szczegó?owym programem i wprowadzi? w tematyk? nadzoru pedagogicznego w obu landach, zwracaj?c szczególn? uwag? na tworzenie si? systemu ewaluacji szkó? w Niemczech w ci?gu ostatniej dekady. Ju? na wst?pie podkre?li? ró?nic? mi?dzy polskim i sakso?skim systemem nadzoru. Wskaza?, ?e zasadnicza ró?nica tkwi w samym poj?ciu jako?ci edukacji i co si? z tym wi??e, inne s? kryteria oceny i wska?niki, na podstawie których ocenia si? t? jako??. Najwa?niejsza jednak w tym systemie, jak przekonywa? Pan Profesor, jest ka?da szko?a. Chodzi bowiem o to, aby rezultaty ewaluacji zewn?trznej przek?ada?y si? na jej rozwój.

Pierwszy dzie? wizyty sp?dzili?my na Uniwersytecie w Lipsku. Mieli?my mo?liwo?? wys?ucha? trzech wyst?pie?, które dotyczy?y:

·         systemu szkolnictwa w Saksonii;

·         systemu szkolenia nauczycieli;

·         bada? nad ewaluacj? zewn?trzn? przeprowadzonych przez pracowników uniwersytetu.

Zaskoczy?o nas to, ?e system szkolnictwa w Saksonii jest mocno scentralizowany, powsta? po zjednoczeniu Niemiec i od tego czasu nie by?o w nim zasadniczych zmian. Najwa?niejsze jego cechy to:

·         centralne plany szkolne dla wszystkich rodzajów szkó?;

·         jednakowe egzaminy kwalifikacyjne (w gimnazjach i szko?ach ponadgimnazjalnych);

·         obowi?zkowa ewaluacja zewn?trzna wszystkich szkó?.

Problemem, z którym borykaj? si? szko?y, jest stale malej?ca liczba uczniów oraz brak kadry nauczycielskiej w szko?ach podstawowych i tzw. Mittelschule. Brak nauczycieli spowodowany jest tym, ?e w Saksonii nie posiadaj? oni statusu urz?dnika pa?stwowego i otrzymuj? ni?sze ni? w innych landach uposa?enie. Ramy prawne kszta?cenia nauczycieli pochodz? z 1997 r. i umo?liwiaj? zatrudnianie nauczycieli w ca?ej Saksonii.

Kszta?cenie nauczycieli przebiega w dwóch etapach. Pierwszy z nich to studia na uniwersytecie i szereg praktyk w szko?ach. Drugi etap to tzw. s?u?ba przygotowawcza, która obecne trwa jeden rok i jest form? sta?u realizowanego w szkole. Oba etapy ko?cz? si? egzaminami. Warto równie? zauwa?y?, ?e w procesie kszta?cenia nauczyciele maj? naby? szereg kompetencji, które skupiaj? si? w czterech obszarach: nauczanie, wychowanie, ocenianie i wprowadzanie innowacji.

System ewaluacji zewn?trznej jest oparty na wzorach holenderskich i szkockich. Ewaluacja zewn?trzna jest prowadzona przez sakso?ski Instytut Edukacji. W jaki sposób przyjmowana jest ewaluacja w szko?ach mogli?my dowiedzie? si? od Juliane Keitel - cz?onka zespo?u badawczego sk?adaj?cego si? z pracowników Uniwersytetu w Lipsku, który na zlecenie Ministerstwa Kultury i Edukacji oraz Instytutu Edukacji w Saksonii przeprowadzi? badanie dotycz?ce tego problemu na próbie 30 szkó? ró?nych typów. Badanie by?o prowadzone w okresie od kwietnia 2010 r. do grudnia 2012 r. i mia?o charakter jako?ciowy. Efektem pracy zespo?u jest 140 stronicowy raport opisuj?cy, w jaki sposób ewaluacja zewn?trzna oddzia?uje na jako?? pracy szko?y. Najwa?niejsze ustalenia wynikaj?ce z raportu mówi?, ?e:

·         ewaluacja zewn?trzna jest widziana jako kontrola;

·         pracownicy szkó? podchodz? do ewaluacji z ogromnymi emocjami;

·         dyrektorzy przed ewaluacj? staraj? si? jak najwi?cej dowiedzie? na jej temat i staraj? si? jak najlepiej do niej przygotowa? (np. przygotowa? jak najlepsze lekcje);

·         wyniki ewaluacji s? w?asno?ci? szko?y i to ona sama decyduje, co z nimi zrobi?, tzn. komu je udost?pni?, przy czym widoczna jest wzrastaj?ca rola rodziców - niektóre szko?y udost?pniaj? wyniki wszystkim rodzicom;

·         tre?ci zawarte w raportach s? usprawiedliwieniem dla wprowadzania w szko?ach pewnych tre?ci i podejmowania ró?nych decyzji;

·         charakterystyczne jest podej?cie do obowi?zku wyznaczania celów dla szko?y po zako?czonej ewaluacji – jest to postrzegane jako obowi?zek narzucony z góry (dyrektorzy widz? si? jako podporz?dkowani);

·         dyrektorzy szkó? postrzegaj? ewaluacj? zewn?trzn? jako „?rodek wychowawczy” – mówi?, ?e musz? by? bardziej odpowiedzialni za prac? szkó?;

·         niektórzy dyrektorzy czuj? si? odpowiedzialni za wyniki ewaluacji, inni z kolei prezentuj? postaw? obronn?;

·         dyrektorzy cz?sto poddaj? w w?tpliwo?? bezstronno?? ewaluatorów i ich oceny obserwowanych lekcji;

·         dyrektorzy wyra?aj? wiele obaw dotycz?cych przysz?o?ci swojej szko?y.

A zatem podsumowuj?c mo?na stwierdzi?, ?e pierwszy dzie? wizyty by? bardzo ciekawym wprowadzeniem do tego, co czeka nas w trakcie tej wizyty studyjnej. A ju? jutro ca?y dzie? sp?dzimy w Sakso?skim Instytucie Edukacji w Radebeul.

Has?o dnia: „A ja jeszcze nie wiem…”.

W drugim dniu wizyty studyjnej odwiedzili?my Sakso?ski Instytut Edukacji w Radebeul (okolice Drezna). Spotkali?my si? z bardzo ciep?ym przyj?ciem ze strony gospodarzy – pracowników Instytutu.Pierwsza cz??? przeprowadzonego tam wyk?adu pozwoli?a nam zapozna? si? ze struktur? zarz?dzania systemem edukacji w Saksonii.W drugiej cz??ci spotkania pracownicy tamtejszego Wydzia?u ds. Ewaluacji (jednej z czterech g?ównych komórek Instytutu) przybli?yli nam zagadnienia zwi?zane z tworzeniem podstaw teoretycznych oraz z praktyczn? stron? bada? prowadzonych przez nich na terenie szkó?.W wyniku wymiany informacji mogli?my znale?? podobie?stwa i ró?nice, co cieszy?o si? najwi?kszym zainteresowaniem.Zwrócili?my uwag? na to, ?e w Saksonii:

  • Nie prowadzi si? ewaluacji problemowej;
  • Podczas prowadzenia ewaluacji bardzo istotne s? dane uzyskane podczas obserwacji zaj??, których przeprowadza si? oko?o 30 w ka?dej placówce;
  • Szko?y przed badaniem nie znaj? tre?ci pyta? zawartych w narz?dziach;
  • Wprowadzaniem danych z ankiet zajmuje si? firma zewn?trzna (odbywa si? to poprzez automat skanuj?cy);
  • Ewaluacj? prowadz? zespo?y 3-osobowe;
  • Ankiety nie zawieraj? pyta? otwartych;
  • Podczas analizy odpowiedziom przyporz?dkowane s? warto?ci (od 1 do 5), i wyliczana jest ?rednia warto?? wska?ników przyporz?dkowanych kryteriom;
  • Szko?a podejmuje decyzj? o upublicznieniu raportu;
  • Ewaluacja traktowana jest jak us?uga ?wiadczona szkole, a nie jak kontrola;
  • Szko?a wyci?ga wnioski z przedstawionego raportu, a nast?pnie wykorzystuje je do tworzenia celów.

Spodoba?o nam si? przewodnie has?o sakso?skie ewaluacji- „Od danych do czynu” oraz to, ?e jedna z prelegentek zaprosi?a nas do obejrzenia swojego biura podczas przerwy w wyk?adzie, ukazuj?c warunki pracy ewaluatora w Saksonii. Szczególn? uwag? zwrócili?my na teczki (walizki) przeznaczone do przewo?enia dokumentacji ewaluacyjnej.Podsumowanie dnia wywo?a?o burzliw? dyskusj? na temat rozmiaru i kszta?tu narz?dzi stosowanych przez polskich ewaluatorów do prowadzenia obserwacji placówki oraz mo?liwo?ci wykorzystania przedstawienia liczbowego poziomów spe?niania wymaga? w naszych raportach.

Has?o dnia to „Uciekaj?cy poci?g do ewaluacji”.

Trzeci dzie? pobytu w Lipsku rozpocz?li?my od wizyty w Sakso?skiej Agencji Edukacji (SBA), w Wydziale Regionalnym w Lipsku. Sakso?ska Agencja Edukacji wLipsku obs?uguje oko?o 300 szkó? zatrudniaj?cych 7500 nauczycieli. W szko?ach tych uczy si? oko?o 95000 uczniów.

W Agencji dowiedzieli?my si?, ?e systemy edukacyjne w Niemczech s? zdecentralizowane i zró?nicowane. Znaczy to, ?e tyle jest systemów edukacyjnych, ile bundeslandów. Na tak zró?nicowany kszta?t o?wiaty w landach wp?ywaj? zmiany spo?eczne, gospodarcze i polityczne, w tym malej?ca demografia oraz migracja ludno?ci. Przyk?adowo w 2013 roku w Saksonii zda?o matur?  oko?o 5000 uczniów, za? na uczelniach oczekuje na nich a? 10000 miejsc.

W Saksonii ze wzgl?du na zachodz?ce zmiany oraz niebezpiecze?stwa ze strony mediów, Internetu, sposobów od?ywiania, grup ekstremalnych, podzia?ów i wykluczenia spo?ecznego postawiono w szko?ach na wychowanie i prewencj? oraz opiek? ca?odniow?. Dodano, ?e najwa?niejsz? grup? wspieraj?c? system edukacji s? nauczyciele, którzy dokszta?caj? si? i doskonal?.

Nasze najwi?ksze zainteresowanie dotyczy?o zada? Sakso?skiej Agencji Edukacyjnej (SBA) - instytucji ?wiadcz?cej szko?om wsparcie i us?ugi po ewaluacji. W Sakso?skiej Agencji Edukacyjnej (SBA) pracuj? moderatorzy i referenci. Moderatorzy wspomagaj? szko?? w zarz?dzaniu, a referenci wpieraj? szko?? na ka?dym etapie jej dzia?ania. Po ewaluacji referenci towarzysz? szkole w jej zadaniach.Szko?a po otrzymaniu raportu w przeci?gu dwóch lat:

  • samodzielnie zapoznaje si? z otrzymanym z jego wynikami i analizuje go,
  • okre?la najwa?niejsze obszary problemowe, nad którymi chce pracowa?,
  • wyznacza konkretne cele do realizacji,
  • opracowuje metody osi?gania tych celów,
  • sprawdza, czy cele zosta?y osi?gni?te.

Ka?dy referent w SBA w Lipsku ma pod opiek? oko?o 20 szkó? i ka?da szko?a ma przyporz?dkowanego referenta. W praktyce referent regularnie spotyka si? z dyrektorem szko?y i omawia stopie? realizacji celów. W efekcie spotka? powstaje bilans zrealizowanych celów.W razie potrzeby szko?y wpieraj? moderatorzy procesu. Dzieje si? to na wniosek szkó?. Moderator nie stawia si? w roli eksperta. Ma do dyspozycji trenerów, specjalistów  i mo?e korzysta? z ich us?ug. Moderator pilnuje terminowego za?atwiania spraw i przestrzegania procedur oraz terminowego oddawania dokumentacji. Szko?a mo?e samodzielnie wybiera? tematy. Najcz??ciej wybiera te, które s? w jej ocenie wykonalne. Moderator mo?e wp?ywa? na te wybory.W szko?ach odbywa si? ewaluacja w 6 obszarach i zawsze jest ca?o?ciowa. Okre?lane przez szko?? po ewaluacji w toku pracy z raportem obszary problemowe najcz??ciej dotycz?:

  • wewn?trznej motywacji uczniów,
  • zastosowania teorii w praktyce
  • wzmacniania mocnych i os?abiania s?abych stron,
  • wspierania rozwoju kompetencji,
  • wyników egzaminów i ocen na ?wiadectwach,
  • komunikacji mi?dzy nauczycielami, uczniami, rodzicami,
  • wspó?pracy z partnerami szko?y,
  • koncepcji dalszego kszta?cenia nauczycieli (doskonalenia zawodowego).
  •  

Jakie s? pozytywne efekty przedstawionej procedury?

Szko?a musi:

  • zmienia? si?,
  • samodzielnie pracowa? nad zmian?,
  • szybko reagowa? na problemy,
  • mie? poczucie pewno?ci siebie,
  • by? zdolna do rozwi?zywania problemów.

Jakie s? negatywne efekty?

  • samodzielno?? szko?y jest ograniczona pod wzgl?dem organizacyjnym,
  • w szkole brakuje ci?g?o?ci pracy (zmieniaj? si? nauczyciele, nauczyciele spracuj? w ró?nych szko?ach na cz??? etatów, m?odzi nie zawsze maj? kompetencje)
  • nauczyciele musz? wi?cej uczy?, gdy? wielu odchodzi na emerytur?,
  • nauczycielom brakuje motywacji do rozwi?zywania zada? i nowych problemów.

Pomimo du?ych nak?adów (nie tylko finansowych), w opinii prelegenta, ewaluacja nie przynosi oczekiwanych efektów.
W drugiej cz??ci dnia odwiedzili?my szko?? wspieraj?c? dla dzieci z problemami w nauce, która podzieli?a si? spostrze?eniami na temat zewn?trznej ewaluacji przeprowadzonej w styczniu 2012 roku oraz funkcjonowania szko?y. Dyrektor szko?y oraz nauczyciele najpierw przekazali, jak przebiega?a ewaluacja w ich szkole. Przed ewaluacj? uczniowie otrzymali kwestionariusze dla rodziców. Dyrektor szko?y zosta? zobowi?zany do przygotowania informacji o realizowanych programach i szkole. W pierwszym dniu ewaluacji dyrektor oraz zespó? kierowniczy przedstawili 3-godzinn? prezentacj? o szkole i programach (odby? si? spacer  po szkole, przedstawiono programy, odby?y si? rozmowy z dyrektorem). W trakcie ewaluacji hospitowano 30 lekcji. By?y to hospitacje niezapowiedziane. Oprócz tego odby?y si? rozmowy z nauczycielami, rodzicami i uczniami na szkolne tematy oraz ankietowanie w klasach VI i VIII. Po 4 tygodniach od ewaluacji dostarczono szko?a otrzyma?a raport, w którym wyniki by?y oznaczone kolorami i okre?lone w formie u?rednionych ocen punktowych w skali 1-5, takich samych, jak we wszystkich zastosowanych narz?dziach ewaluacyjnych. Zdaniem szko?y prezentacja raportu by?a przejrzysta.Nasze zaciekawienie wzbudzi?o to, jak szko?a wykorzysta?a raport z ewaluacji. W odpowiedzi uzyskali?my informacj?, ?e na obecnym etapie pracy ustalono obszary problemowe, utworzono grup? 8-10 nauczycieli oraz okre?lono cele , jakie szko?a ma realizowa? z pomoc? moderatora. Dyrektor i nauczyciele stwierdzili, ?e ewaluacja zmusza ich do stawiania sobie celów.

 Czwarty dzie? wizyty studyjnej rozpocz?li?my od spotkania w Instytucie ds. Jako?ci Szkó? i Edukacji Nauczycieli kraju Saksonia- Anhalt z siedzib? w Halle.

Podczas tego spotkania zostali?my zapoznani z systemem oceny jako?ci placówek edukacyjnych w tym kraju zwi?zkowym. W interesuj?cy sposób zosta?y nam przedstawione standardy jako?ci dla szkó? w tym landzie. Bardzo spodoba?a nam si? prezentacja wskazuj?ca podobie?stwa i ró?nice w ewaluacji zewn?trznej prowadzonej w poszczególnych krajach Federacji Niemieckiej.Od 2004 roku, w Saksonii- Anhalt przeprowadzono ewaluacje (ca?o?ciowe) we wszystkich szko?ach publicznych, obecnie natomiast, pracuje si? nad wprowadzeniem nowych procedur ewaluacji tematycznej. Takie badanie mia?oby  we wszystkich szko?ach ewaluowa? tylko 3 ustanowione obszary, natomiast spo?ród pozosta?ych 11 zagadnie?, szko?a mia?aby wskaza? te, w których  chcia?aby by? przebadana. Jako przyczyn? wprowadzenia takich zmian, podano czynniki zewn?trzne.Po wyst?pieniach prelegentów wywi?za?a si? dyskusja, w trakcie której pog??bili?my swoj? wiedz? na temat sytemu ewaluacji w Saksonii- Anhalt.Du?e wra?enie wywar?a na nas równie? wizyta w Kompleksie Szkolnym stworzonym przez Augusta Hermanna Francke. W miejscu tym siedzib? ma Fundacja za?o?ona na cze?? tego znanego filantropa i pedagoga. Korzystaj?c z uprzejmo?ci jednej z pracownic fundacji, która zna?a j?zyk Polski, mieli?my okazj? zwiedzi? m.in. zabytkow? bibliotek? i muzeum Fundacji Francke’go oraz obejrze? panoram? miasta ze szkolnej wie?y. 

 

Archiwum aktualności
(zobacz)


Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Działanie 3.1