Strona główna
Strona archiwalna - stan na dzień zakończenia projektu - 30.11.2015 r.
Kontakt
Aktualność
Podsumowanie wizyt studyjnych
31 grudnia 2011

I wizyta w Holandii-Leiden

Czego si? dowiedzieli?my?

Holenderski Inspektorat Edukacji, cho? formalnie podlega Ministerstwu Edukacji, ma status instytucji niezale?nej, co przejawia si? przede wszystkim swobod? w decydowaniu o zakresie prowadzonych bada?. Takiej niezale?no?ci nie ma w polskim systemie nadzoru pedagogicznego. Kuratoria o?wiaty s? statutowo uzale?nione od polityki prowadzonej przez MEN.

W Holandii inspekcje w szkole przeprowadzane s? co cztery lata, jednak w przypadku uchybie? b?d? osi?gania przez uczniów niezadawalaj?cych efektów wizytacje odbywaj? si? znacznie cz??ciej. W Polsce natomiast ewaluacje zewn?trzne odbywaj? si? raz na pi?? lat, a w razie konieczno?ci prowadzone s? dzia?ania dora?ne.

Szko?y w Holandii zobowi?zane s? do dostarczania inspektoratowi comiesi?cznych sprawozda?, na podstawie których analitycy zatrudnieni w Inspektoracie szacuj? tzw. ryzyko i podejmuj? decyzje o terminie przeprowadzenia wizytacji. W Polsce nie prowadzi si? tego typu dzia?a?.

W Holandii przeprowadzenie inspekcji poprzedzone jest pismem zawiadamiaj?cym o planowanym rozpocz?ciu badania szko?y, które dostarczane jest dyrektorowi na dwa dni przed wizytacj?. W Polsce natomiast powiadamia si? dyrektora szko?y na 30 dni przed terminem ewaluacji zewn?trznej za po?rednictwem internetowej Platformy SEO.

Inspekcja w Holandii trwa 1 dzie?, rozpoczyna si? krótk? rozmow? z dyrektorem, a nast?pnie prowadzone s? wycinkowe obserwacje lekcji oraz wywiady z nauczycielami, uczniami i rodzicami. Pod koniec dnia inspektorzy analizuj? dokumentacje i ustalaj? wynik ko?cowy inspekcji, który jest dyskutowany z dyrektorem szko?y. W Polskim systemie, przeprowadzenie ewaluacji zewn?trznej mo?e trwa? do pi?ciu dni. W odró?nieniu od systemu holenderskiego obserwacje lekcji s? ca?o?ciowe, natomiast pozosta?e dzia?ania s? podobne. Wyniki oraz wnioski s? dostarczane w terminie 7 dni od zako?czenia ewaluacji i nast?pnie prezentowane ca?ej radzie pedagogicznej.

Holenderscy Inspektorzy po ka?dej wizytacji sporz?dzaj? krótki, dwustronicowy raport jako?ciowy, który zawiera opis mocnych i s?abych stron szko?y oraz podaje odchylenie od ?rednich wyników krajowych. W polskim systemie nadzoru pedagogicznego raport nie ma okre?lonej liczby stron i okre?la poziom spe?nienia wymaga? stawianych szko?om przez pa?stwo.

W Holandii szko?y osi?gaj?ce niezadowalaj?ce wyniki s? zobowi?zane do ich poprawy w ci?gu 2 lat. Brak takiej poprawy skutkuje odebraniem cz??ci bud?etu lub nawet zamkni?ciem szko?y.

Co mo?emy wykorzysta??

Podczas wizyty zidentyfikowano elementy holenderskiego systemu nadzoru pedagogicznego, które mog?yby efektywnie funkcjonowa? równie? w Polsce:

W Holandii prowadzone s? dzia?ania monitoruj?ce prac? wszystkich szkó?. Inspektorzy raz w roku maja obowi?zek odby? wizyt? w szkole w celu omówienia problemów danej placówki. Nie maja one charakteru inspekcji, natomiast pe?ni? rol? doradcz?.

Holenderski Inspektorat Edukacji prowadzi badania nad opracowywaniem analizy ryzyka szkó? i kieruje dzia?ania na te jednostki, które cechuj? si? niskimi lub niezadowalaj?cymi wynikami nauczania. Szko?y niespe?niaj?ce ustalonych standardów oznaczane s? „czerwonym ?wiat?em” i b?d? na pewno w nied?ugim czasie poddane inspekcji. Funkcjonuje równie? „?wiat?o pomara?czowe”, okre?laj?ce szko?y o ?rednim poziomie oraz „?wiat?o zielone”, przypisane do placówek powy?ej ?redniej.

W Holandii szko?om przekazywane s? ?rodki finansowe z uwzgl?dnieniem „wagi” przypisanej uczniowi, która bazuje na okre?leniu poziomu wykszta?cenia jego rodziców oraz znajomo?ci i u?ywania w warunkach domowych j?zyka holenderskiego. W zale?no?ci od ilo?ci uczniów w szkole pochodz?cych z rodzin o ni?szej „wadze”, dana placówka otrzymuje wi?ksze ?rodki finansowe.

A ponadto co warto wiedzie??

Wyzwania, które s? obecnie istotne dla rozwoju holenderskiego systemu edukacji to: "doskona?o??", zapobieganie "wypadaniu z systemu", w??czanie uczniów ze specjalnymi potrzebami edukacyjnymi do ogólnodost?pnych szkó?, nauczyciele jako pracownicy ci?gle ucz?cy si?, awans zawodowy nauczycieli, po?o?enie nacisku w kszta?ceniu zawodowym na praktyczn? stron?; orientacja kszta?cenia na kompetencje, tworzenie ?rodowiska wiedzy zawieraj?cego ró?ne ?ród?a informacji oraz profesjonalne przygotowanie nauczycieli przedszkoli.
   Holenderski Inspektorat Edukacji  w ramach sprawowanego nadzoru gromadzi informacje na temat pracy szkó? oraz dokonuje analizy danych pozyskanych z ró?nych ?róde?. Po otrzymaniu raportu zadaniem szko?y jest wdro?enie dzia?a? maj?cych na celu popraw? w obszarach wskazanych jako s?abe. Mo?e ona zwróci? si? o pomoc do instytucji wspomagaj?cych, np. PLATO (Centrum Bada? i Rozwoju Edukacji), CITO (Narodowy Instytut Pomiaru Edukacji) lub agencji szkoleniowych.
  O?rodek rozwoju i bada? edukacyjnych, pracuj?cy na rzecz Uniwersytetu w Leiden  PLATO jest kierowany przez dr. Jaapa van Lakervelda. O?rodek wykonuje swoje zadania poprzez szkolenia, doradztwo, treningi, ewaluacje i badania nad ewaluacjami. PLATO realizuje mi?dzy innymi programy krajowe: monitorowanie edukacji wszystkich dzieci i m?odzie?y w Leiden (od przedszkola); monitorowanie wdra?ania polityki bezpiecze?stwa w wybranych 15 szko?ach (bezpiecze?stwo w sensie fizycznym i spo?ecznym); wspó?dzia?anie z organizacj? ?ledz?c? absencj? w szko?ach i ewaluacja szkolnych programów zapobiegania wagarom; wprowadzenie systemu opieki w kszta?ceniu zawodowym drugiego stopnia, gdzie znacz?cy odsetek uczniów rezygnuje z jakiejkolwiek nauki; dynamika procesów nauczania. Mi?dzynarodowe projekty PLATO to: kszta?cenie zawodowe nauczycieli w Europie, monitorowanie kszta?cenia nauczycieli oraz programów dot. kszta?cenia ustawicznego. PLATO szkoli równie? nauczycieli, ewaluatorów, bada trendy w kszta?ceniu nauczycieli w Europie.
Jaap przedstawi? nam prezentacj? „Duet czy pojedynek” na temat relacji mi?dzy ewaluacj? zewn?trzn? a wewn?trzn?. Je?eli stanowi? duet, to jak dwa ko?a w rowerze wiod? do zamierzonego celu. Je?eli jest to pojedynek - kto? musi polec. Przekona? nas, ?e ewaluacja powinna s?u?y? temu, aby si? uczy?, lepiej zarz?dza? i kontrolowa? jako??. U?wiadomi? nam, ?e wa?ne miejsce w ewaluacji zajmuje dialog, cho? nie zawsze jest w?a?ciwie prowadzony.

II wizyta w Holandii- Leiden

Czego si? dowiedzieli?my?

Spo?eczno?? holenderska uwa?a, ?e rz?d powinien mie? wp?yw na to czego ucz? si? dzieci, natomiast nie mo?e mie? wp?ywu na to jak si? ucz?. To inspektorzy maj? za zadanie kontrolowa? skuteczno?? metod pracy w szko?ach. Oceniaj? oni jako?? nauczania, kontroluj? wype?nianie prawnych regulacji, przedstawiaj? corocznie Parlamentarzystom raporty na temat stanu edukacji. Ostatni? decyzj? parlamentu by?o to, by Inspektorat zbytnio nie obci??a? szkó? kontrolami. Inspekcje powinny by? kierowane do s?abych szkó?, natomiast dobre szko?y (osi?gaj?ce dobre wyniki w zewn?trznych testach kontrolnych) nie powinny by? zbytnio obci??ane.  Inspektorat prowadzi stron? internetow?, na której zamieszczane s? zewn?trzne oceny. Szko?a oznaczona zielonym kolorem jest szko?? dobr?, pomara?czowym szko?a zagro?ona ryzykiem, kolorem czerwonym – szko?a ?le funkcjonuj?ca. Na te ostatnie szko?y nak?adane kary finansowe.

Prof. dr Frans Janssen przedstawi? za?o?enia oraz wyniki prowadzonych przez siebie bada? dotycz?cych skutków zamierzonych i ubocznych systemu nadzoru pedagogicznego funkcjonuj?cego w Holandii. Celem bada? Profesora by?o m.in. sprawdzenie, w jakim stopniu przestrzeganie ustale? prawa wp?ywa na wzrost jako?ci edukacji, czy jest zauwa?alne zaufanie rodziców i uczniów do szko?y oraz czy efekty nadzoru maj? wp?yw na polityk? edukacyjn? Holandii. Zwróci? równie? uwag? na niezamierzone skutki ewaluacji, do których zaliczy?: stres nauczycieli, „nauczanie pod inspekcj?”, nieumiej?tno?? przyjmowania wyników ewaluacji przedstawianych przez inspektorów. Profesor podkre?li? zale?no?ci pomi?dzy dzia?aniami inspekcji a nast?puj?cymi w ich wyniku efektami. Wprowadzi? poj?cie „czarnej skrzyni”, w której umie?ci? czynniki maj?ce wp?yw na jako?ciowy rozwój szko?y m.in.: indywidualn? zdolno?? szko?y do zmiany, postawy inspektorów podczas badania, umiej?tno?? pracy dyrektora z obowi?zuj?cymi standardami, ?wiadomo?? i aktywno?? rodziców oraz uczniów. Frans Janssens zwróci? uwag? na znaczenie autoewaluacji w doskonaleniu pracy szko?y oraz na fakt jej niezaprzeczalnej warto?ci w ewaluacji zewn?trznej. Dostrzeg? równie? pozytywn? korelacj? mi?dzy prowadzon? w szko?ach inspekcj? a wynikami uczniów w nauczaniu matematyki.  Jego zdaniem bardzo wa?ne jest rzetelne i obiektywne przestawnie informacji zwrotnej z prowadzonych bada?, która ma bezpo?redni wp?yw na podejmowane dzia?ania projako?ciowe. Profesor przestrzeg? przed tzw. „tunelowym widzeniem pracy szko?y” ograniczonym jedynie do badanych wska?ników bez dostrzegania jej szerszego kontekstu. Konkluduj?c stwierdzi?, i?: inspekcje szkolne oraz publikowane w internecie raporty maj? pozytywny wp?yw na wzrost jako?ci pracy szkó?.

Szko?y, za pomoc? systemu internetowego ESIS, przesy?aj? dane do PLATO, gdzie tworzony jest raport zawieraj?cy analiz? statystyczn?. Interpretacja wyników, w której oprócz przedstawicieli samorz?du udzia? bior? rady szkó? , pozwala na kreowanie polityki o?wiatowej miasta. Szko?y maj? du?? samodzielno?? i ich udzia? w programie jest dobrowolny. W naszej opinii du?a jest dba?o?? samorz?du o umo?liwienie ka?demu dziecku osi?gni?cie sukcesu edukacyjnego. 

I wizyta studyjna w Anglii- Reading

Czego si? dowiedzieli?my?

Oba systemy ( polski i angielski) s? podobne do siebie, ró?ni? je natomiast istotne szczegó?y:

W Wielkiej Brytanii Ofsted wystawia szkole jedn? z 4 ocen (Outstanding, Good, Satisfactory, Inadequate) podczas, gdy w Polsce szko?a otrzymuje informacj? o poziomie spe?nia lub niespe?nienia poszczególnych wymaga?. Informacja wskazuje tym samym obszary, w których szko?a radzi sobie dobrze i nad którymi musi jeszcze popracowa?, nie wystawiaj?c przy tym jednej oceny tak jak robi to Ofsted.

Brytyjski system nadzoru koncentruje si? w najwi?kszym stopniu na wynikach egzaminów zewn?trznych i to one rzutuj? na ostateczn? ocen? szko?y. Polski system nie koncentruje si? tylko na wynikach z egzaminów, ale bada ró?ne obszary ?ycia szko?y i przede wszystkim uwzgl?dnia kontekst funkcjonowania danej szko?y (kontekst jest równie? badany w Anglii, ale nie ma on du?ego wp?ywu na ocen? z inspekcji, gdy? najwa?niejsze s? wyniki z egzaminów).

* Zarówno inspektorzy brytyjscy jak i wizytatorzy ds. ewaluacji w Polsce przed wej?ciem do szko?y zapoznaj? si? ze specyfik? badanej placówki. W Wielkiej Brytanii inspektorzy przede wszystkim sprawdzaj? jak kszta?tuj? si? wyniki egzaminów w dwóch aspektach. Po pierwsze jak kszta?tuj? si? one w okre?lonej perspektywie czasowej, po drugie – jak odnosz? si? do obowi?zuj?cych norm krajowych. W Polsce wizytatorzy zapoznaj? si? g?ównie       z materia?ami niezb?dnymi do poznania koncepcji pracy szko?y oraz z wnioskami z ewaluacji wewn?trznej. Dyrektor decyduje, które ze szkolnych dokumentów najlepiej pokazuj? charakter szko?y i jako?? jej pracy, a nast?pnie przesy?a je wizytatorom.

Brytyjscy inspektorzy sp?dzaj? w szkole 2 dni i maj? tylko jeden dzie? na sporz?dzenie roboczej wersji raportu. Budzi to jednak nasze w?tpliwo?ci dotycz?ce jako?ci raportu, który powstaje w zaskakuj?co krótkim czasie. Inspektorzy maj? jednak do dyspozycji, jeszcze przed wizyt? w szkole, arkusz autoewaluacji, który szko?y prowadz? i systematycznie aktualizuj?. Dodatkowo brytyjscy inspektorzy maj? swoich asystentów, którzy pomagaj? im w pisaniu raportu. W polskim systemie nadzoru przeprowadzenie ewaluacji zewn?trznej mo?e trwa? 5 dni. Polscy wizytatorzy ds. ewaluacji w terminie 7 dni od dnia zako?czenia ewaluacji przedstawiaj? wyniki oraz wnioski z ewaluacji na zebraniu rady pedagogicznej i w terminie 7 dni od dnia zako?czenia zebrania, sporz?dzaj? ko?cowy raport.

Ko?cowy raport zespo?u inspekcji Ofstedu przedstawia informacje w odniesieniu do trzech obszarów pracy szko?y: prezentuje wyniki i osi?gni?cia uczniów, ukazuje w jakim stopniu szko?a wyrównuje szanse edukacyjne oraz przedstawia jako?? szkolnych dzia?a? na rzecz bezpiecze?stwa. Natomiast raport nadzoru pedagogicznego w Polsce przedstawia informacje przypisane do czterech obszarów pracy szko?y: efektów, procesów zachodz?cych w szkole, funkcjonowania szko?y w ?rodowisku lokalnym oraz zarz?dzania.

Dyrektorzy brytyjscy podczas przeprowadzania autoewaluacji pos?uguj? si? tymi samymi kryteriami i u?ywaj? tego samego j?zyka co inspektorzy podczas inspekcji. W zwi?zku z tym arkusz autoewaluacji jest bardzo wa?nym i przydatnym dokumentem, wykorzystywanym przez inspektorów Ofstedu, którzy podczas inspekcji  weryfikuj? wyniki i dane przedstawione w arkuszu. Z kolei w Polsce wyniki z ewaluacji wewn?trznych, przeprowadzanych przez dyrektorów, s? przekazywane wizytatorom g?ównie w celu pog??bienia wiedzy na temat szko?y i s? wykorzystywane w opracowywaniu ko?cowego raportu z ewaluacji zewn?trznej.

Z czego warto skorzysta??

 

Elementy brytyjskiego systemu, które warto by?oby wykorzysta? w polskim systemie.

W Wielkiej Brytanii funkcjonuj? federacje wspieraj?cych si? wzajemnie szkó?. Szko?y odnosz?ce wy?mienite wyniki podczas inspekcji, pomagaj? i wpieraj? placówki, które nie radz? sobie i uzyskuj? niezadawalaj?ce wyniki.

W brytyjskim systemie nadzoru ko?cowe raporty s? poddawane wewn?trznemu audytowi pod wzgl?dem merytorycznym, j?zykowym i stylistycznym.

W Wielkiej Brytanii zdefiniowano znaczenie poj??: wi?kszo??, mniejszo?? itp., wprowadzaj?c przedzia?y liczbowo/procentowe u?atwiaj?ce analiz? danych ilo?ciowych. W zwi?zku z tym raport Ofstedu jest czytelny, jednoznaczny i zrozumia?y dla ka?dego czytelnika.

II wizyta studyjna w Anglii-Reading

Czego si? dowiedzieli?my?

Nad ca?ym systemem angielskiej o?wiaty czuwa Ofsted (Office of Standards in Education), niezale?na instytucja, ale dzia?aj?ca zgodnie z polityk? rz?du. Najwa?niejsze jej zadanie to nadzór nad realizacj? narodowego programu nauczania.

Dane, które s? brane pod uwag? przez inspektorów Ofsted podczas kontroli to m. in. efektywno?? kszta?cenia, wielokulturowo??, pochodzenie etniczne, równo?? szans, p?ci i integracj? uczniów o zró?nicowanych i specyficznych mo?liwo?ciach. Podczas wizytacji dyrektor ma za zadanie wykaza?, ?e pod jego przywództwem szko?a realizuje zadania i cele, a uczniowie osi?gaj? post?py w nauce. na ocen? ca?ej szko?y mo?e mie? wp?yw negatywna ocena 1-2 nauczycieli i niezadowalaj?ce wyniki jednego z kluczowych przedmiotów. W celu poprawy efektywno?ci pracy, szko?a korzysta?a ze wsparcia zewn?trznych doradców. W rezultacie, w ci?gu krótkiego czasu i intensywnej pracy, wyniki z matematyki wzros?y o 30 %, nast?pi?a zmiana sposobu funkcjonowania zespo?ów nauczycieli, wzros?a jako?? nauczania oraz ?wiadomo?? odpowiedzialno?ci zespo?u za funkcjonowanie i efekty pracy szko?y.
Autoewaluacja prowadzona jest w szkole szczegó?owo, we wszystkich obszarach b?d?cych przedmiotem kontroli Ofsted. Co roku w szkole opracowany zostaje bardzo szczegó?owy arkusz samooceny zawieraj?cy opisy realizowanych dzia?a?, osi?gni?te efekty i dowody potwierdzaj?ce je. Analiza efektów prowadzona jest w porównaniu z rokiem poprzednim i powinna wykaza? post?p.
  Jak wynika z przedstawionych informacji, oprócz raportu, o którym mowa, szko?a na potrzeby kontroli przygotowuje  dokumentacj? samooceny. Karta samooceny zawiera dane z kilku lat, przez co umo?liwia pokazanie pewnych tendencji w pracy szko?y w tym ewentualnego przyrostu osi?gni?? uczniów. Wicedyrektor podkre?li?, ?e szczególnie istotne w tej szkole jest poszukiwanie przyczyn maj?cych wp?yw na uzyskane wyniki a nie ograniczanie si? jedynie do analizy danych statystycznych. Stwierdzi? tak?e, ?e zwraca si? uwag? na dwa kluczowe wska?niki: wyniki w nauce j?zyka angielskiego i matematyki.
Szko?y kontrolowane s? zwykle w cyklu trzyletnim, przy czym te o ni?szych wynikach, kontrolowane s? cz??ciej, szczególnie wtedy, kiedy otrzymuj? ocen? niezadowalaj?c?. Natomiast szko?y, które oceniane s? bardzo dobrze, kontrolowane s? znacznie rzadziej.  Szko?y w Anglii zobowi?zane s? do prowadzenia autoewaluacji, jej  wyniki raz w roku przesy?aj? do OFSTED. Inspektorzy po zapoznaniu si? z tymi danymi, formu?uj? hipotezy na temat pracy szko?y, które sprawdzaj? po wej?ciu do placówki. Kontrola w szkole trwa dwa dni. Liczebno?? zespo?u kontroluj?cego zale?y od wielko?ci  oraz specyfiki szko?y i waha si? od 2 do 7 osób. Szko?y kontrolowane s? w 4 obszarach: wyniki w nauce, jako?? kszta?cenia – uczenia si?, zarz?dzanie – przywództwo, bezpiecze?stwo i wychowanie.

I wizyta w Irlandii

Czego si? dowiedzieli?my?

Ewaluacja ca?o?ciowa w Irlandii obejmuje 5 obszarów dzia?alno?ciszko?y: jako?? zarz?dzania szko??,jako?? planowania,jako?? realizacji programu nauczania, jako?? nauczaniai uczenia si? oraz jako?? wsparcia udzielanego uczniom. Irlandzka ewaluacja koncentruje si? g?ównie na ocenie jako?ci procesu kszta?cenia nie przywi?zuj?c wi?kszej uwagi do wspó?pracy szko?y z otoczeniem. Polska ewaluacja ma wi?kszy zakres. Bada nie tylko efekty dzia?alno?ci edukacyjnej, ale równie? procesy jej towarzysz?ce, funkcjonowanie placówki w ?rodowisku lokalnym oraz elementy zarz?dzania szko??.

Celem irlandzkiej ewaluacji jest dostarczenie szkole informacji na temat jej dobrych i s?abych stron. Szko?a otrzymuje wnioski i rekomendacje z ewaluacji, ale nie otrzymuje ?adnej oceny ani litery.  Celem naszej ewaluacji jest równie? dostarczenie szkole informacji, na temat tego w których obszarach dzia?a lepiej, a w których s?abiej. W tym celu wizytatorzy przypisuj? placówkom poziom spe?nienia danego wymagania, ale nie formu?uj? rekomendacji.

Irlandzcy inspektorzy specjalizuj? si? w danym typie szko?y. Jedni s? specjalistami od szkó? podstawowych, inni od szkó? ?rednich.Wynika to z faktu, i? sposób kszta?cenia w szko?ach podstawowych jest inny od sposobu kszta?cenia w szko?ach ?rednich.  Polscy wizytatorzy ds. ewaluacji nie maj? specjalizacji i badaj? ró?nego typu placówki.

Liczba cz?onków zespo?u inspektorów prowadz?cych ewaluacj?, uzale?niona jestod zakresu tematycznegoewaluacji  ( w przypadku ewaluacji tematycznej) albo odwielko?ci szko?y. Nasza ewaluacja zak?ada, ?e b?dzie j? przeprowadza?o dwóch wizytatorów, jednak w przypadku ewaluacji zespo?u szkó? istnieje mo?liwo?? powi?kszenia zespo?u ewaluatorów.

Irlandzkie szko?y podstawowe s? informowane o planowanej ewaluacji ca?o?ciowejna 5 tygodni przed jej odbyciem, szko?y ponadpodstawowe na 3 tygodnie przed. Z dwutygodniowym wyprzedzeniem informuje si? szko?yo inspekcji tematycznej. W Polsce placówki s? informowane na 30 dni przed planowanym rozpocz?ciem ewaluacji ca?o?ciowej.

Irlandzkie narz?dzia wykorzystywanepodczasewaluacji zewn?trznej nie s? udost?pniane szko?om. W Polsce narz?dzia s? dost?pne i dyrektorzy szkó? mog? je wykorzystywa? do prowadzenia ewaluacji wewn?trznej.

Irlandzkie kwestionariusze ankiet u?ywane podczas badania s? mniej obszerne i wype?niane przy u?yciu papierowych formularzy. To inspektorzy dokonuj? koniecznych oblicze?. Nasze kwestionariusze maj? wi?ksz? liczb? pyta?, ale badani wype?niaj? je na komputerach z pod??czeniem do Internetu (poza kwestionariuszami dla rodziców, które s? papierowe), a uzyskane w ten sposób odpowiedzi s? automatycznie zapisywane na serwerze Platformy internetowej SEO. Takie rozwi?zanie usprawnia i u?atwia proces analizy zebranego materia?u badawczego oraz daje mo?liwo?? porównywania danych zebranych w ca?ym kraju.

W Irlandii, ka?dy obserwowany przez wizytatora nauczyciel, zaraz po obserwowanej lekcji, otrzymuje informacj? zwrotn? na temat jako?ci swojej pracy (uwagi, rekomendacje). Dyrektor otrzymuje ”na gor?co” ustny raport. Polscy wizytatorzy nie udzielaj? informacji zwrotnej nauczycielom ani dyrektorowi. Przedstawiaj? natomiast radzie pedagogicznej, po 7 dniach od zako?czenia ewaluacji, wst?pny raport i dyskutuj? z uczestnikami spotkania nad jego tre?ci?. 

Powsta?y po irlandzkiej ewaluacji raport przedstawia wyniki bada? bez odwo?ywania si? dodanych ilo?ciowych czy ?róde?. Wskazuje mocne i s?abestrony pracy szko?y. Formu?owane s?w nim równie?zalecenia i rekomendacje. Polski raport nie zawiera rekomendacji tylko wnioski z ewaluacji. W odró?nieniu od raportu irlandzkiego odwo?uje si? do danych ilo?ciowych oraz ich ?róde?. 

Zaskakuj?cy jest termin przes?ania irlandzkiego raportu. Trafia on do szko?y dopiero po kilku miesi?cach od badania, uniemo?liwiaj?c szybkie wyci?gni?cie wniosków i podj?cie dzia?a? w obszarach ?le funkcjonuj?cych. Polskie szko?y otrzymuj? ko?cowy raport po tygodniu od spotkania z rad? pedagogiczn? (2 tygodnie od zako?czenia ewaluacji).

Kolejnym typem ewaluacji jest ewaluacja przedmiotowa. Inspekcji poddaje si?wszystkie elementy maj?ce wp?yw na jako?? nauczania danego przedmiotu: przygotowanie nauczycieli, dobór podr?czników, baza dydaktyczna, mo?liwo?? wyboru przedmiotu przez uczniów. Dokonuje si? obserwacji procesunauczania i uczenia si? (4-6 lekcji w ci?gu jednego dnia). Analizuje si? formy oceniania, zasady udzielania informacji zwrotnej uczniowi i jego rodzicom oraz dokumenty ?wiadcz?ce o planowaniu pracy przez nauczyciela. W Polsce nie przeprowadza si? ewaluacji przedmiotowych, ale dokonuje si? ewaluacji problemowej, w zakresie wybranych problemów z obszarów (efekty, procesy, ?rodowisko, zarz?dzanie).

W Irlandii oprócz ewaluacji ca?o?ciowych i przedmiotowych prowadzone s? inspekcje incydentalne – niezapowiedzianewizytacje. Obejmuj? tylko wybrane aspekty pracy szko?y (nauczenie, uczenie si?, osi?gni?cia, wsparcie uczniów z trudno?ciami). Pokazuj? one autentyczn? prac? szko?y i daj?prawdziwy obraz jako?ci kszta?cenia. W Polsce nie prowadzimy tego typu dzia?a?.

Irlandzcy inspektorzy dokonuj? tak?e ewaluacji tematycznych maj?cych na celu sprawdzenie jako?ci prowadzonych dzia?a? edukacyjnych w obszarze danego zagadnienia, np. jako?? edukacji zdrowotnej. W Polsce nie prowadzimy tego typu dzia?a?, ale zakres zbieranych podczas ewaluacji ca?o?ciowych danych pozwala, na zaobserwowanie ogólnopolskich zjawisk i tendencji w ró?nych aspektach ?ycia szko?y.

Z czego mo?emy skorzysta??

Spo?ród ró?norodnych rozwi?za? zaobserwowanych w Irlandii, na szczególn? uwag? i refleksj? nad zastosowaniem ich w polskim systemie edukacji i nadzoru zas?uguj?:

Z zakresu kszta?cenia

System kszta?cenia nauczycieli. W Irlandii funkcjonuj? dwa modele kszta?cenia nauczycieli. Pierwszy z nich zak?ada czteroletnie równoleg?e studiowanie przedmiotów pedagogicznych i ogólnych. Drugi model –czteroletnie studia w ramach danegoprzedmiotu, a potem zdobywanie kompetencji pedagogicznych na studiach magisterskich.College, które kszta?c? nauczycieli maj? bardzo wysokie wymagania rekrutacyjne (na studia dostaj? si? najlepsi uczniowie szkó? ?rednich). Podczas nauki prowadzona jeststa?a obserwacja i wnikliwa ocena praktyk studenckich. Wa?nym aspektem jest równie? kszta?towanie umiej?tno?ci autoewaluacji. Warte podkre?lenia jest równie? to, i? w Collegiach ucz? nauczyciele praktycy, a nie teoretycy.

W Irlandii przywi?zuje si? wi?ksz? wag? do podstawowej wiedzy. W szko?ach dzieci nie ucz? si? na pami?? niepotrzebnych informacji.

 

Z zakresu ewaluacji

W Irlandii raport z ewaluacji dostarcza szkole informacji o tym jak funkcjonuje w danych obszarach, formu?uje mocne i s?abe strony, przedstawia wnioski i rekomendacje, ale nie OCENIA. Zawiera te? mniejsz? liczb? stron.

Zalet? irlandzkich narz?dzi dla uczniów i rodziców jest fakt, i? s? one krótkie i proste

Wa?n? kwesti? podczas ewaluacji jest mo?liwo?? udzielenia nauczycielowi ustnej informacji zwrotnej na temat jako?ci obserwowanej przez wizytatora lekcji

 

I wizyta w Rumunii

Czego si? dowiedzieli?my?

Uczniowie- lata nauki i system oceniania

Dzieci pi?cioletnie obj?te s? obowi?zkow? edukacj? przedszkoln?. Szko?a podstawowa trwa 4 lata, a ka?d? klas? uczy jeden nauczyciel. Dalsza nauka odbywa si? w gimnazjum trwaj?cym równie? 4 lata. Nast?pnie edukacja mo?e odbywa? si? w liceum o charakterze ogólnokszta?c?cym, liceum profilowanym lub w liceum technicznym. Uczniowie ko?cz?cy ka?dy typ liceum zdaj? egzamin maturalny, a uczniowie liceum technicznego dodatkowo otrzymuj? dyplom potwierdzaj?cy kwalifikacje zawodowe. Obowi?zek nauki dotyczy uczniów do 16 roku ?ycia. 

System oceniania oparty jest o 10- stopniow? skal? ocen.  Powy?ej oceny 5 ucze? jest promowany do nast?pnej klasy. W  klasach I – IV stosuje si? ocen? opisow?.  

Ponadto rodzice otrzymuj? od pa?stwa na ka?de ucz?ce si? dziecko zasi?ek. Je?li nauka nie jest kontynuowana rodzice trac? prawo do zasi?ku.              

Nauczyciele- system awansu zawodowego  

Nauczyciele mog? zdobywa?  trzy stopnie awansu . Osoba ko?cz?ca studia i znajduj?ca zatrudnienie w szkole formalnie nie posiada kwalifikacji nauczycielskich. Aby je uzyska?, po up?ywie 2 lat pracy musi przyst?pi? do egzaminu pa?stwowego, organizowanego przez uczelni? wy?sz?. Po zdaniu egzaminu kandydat otrzymuje trzeci- najni?szy stopie? awansu. Zdobycie pierwszego- najwy?szego stopnia awansu poprzedzaj? liczne obserwacje lekcji przeprowadzanych przez kandydata. Nauczyciel jest zobowi?zany do napisania pracy badawczej pod kierunkiem promotora uniwersyteckiego. Musi obroni? prac? oraz zda? egzamin obejmuj?cy zagadnienia z zakresu pedagogiki ogólnej i dydaktyki oraz metodyki posiadanej specjalno?ci zawodowej. Uzyskiwanie kolejnych stopni awansu skutkuje znacz?c? podwy?k? p?acy.

Eksperci prowadz?cy ewaluacj? zewn?trzn? w szko?ach s? czynnymi zawodowo nauczycielami, z odpowiednimi kwalifikacjami w zakresie ewaluacji. W celu zachowania transparentno?ci i obiektywizmu ewaluatorzy nie mog? bada? szkó? z terenu swojego  zamieszkania.

Szko?a- akredytacja

Ka?da szko?a, przed rozpocz?ciem dzia?alno?ci edukacyjnej musi uzyska? akredytacj? od Agencji Zarz?dzania Jako?ci? (akredytacja jest odnawiana po pi?ciu latach). Ministerstwo Edukacji nie przekazuje pieni?dzy na ten cel. Szko?y musz? same zdoby? ?rodki finansowe (akredytacja jest p?atna). Pozyskane fundusze agencja przeznacza na op?acenie ewaluatorów i poniesione koszty zwi?zane ich prac?. Szko?a, która nie posiada akredytacji nie mo?e wydawa? uczniom ?wiadectwa uko?czenia.

Instytucje-  zarz?dzanie jako?ci? w edukacji

CNDIPT- Centrum Rozwoju Kszta?cenia Zawodowego i Technicznego- organ  Ministerstwa Edukacji, którego g?ównym celem jest ci?g?e doskonalenie szkolnictwa zawodowego i technicznego. Swoje cele realizuje poprzez: koordynacj? innowacyjnych projektów naukowych na rzecz rozwoju szkolnictwa technicznego i zawodowego;  koordynacj? bada? naukowych i wdra?anie programów nauczania dla szkolnictwa zawodowego i technicznego; koordynacj? metodologii naukowej do projektowania systemu oceny i certyfikacji kszta?cenia zawodowego kszta?cenia zawodowego i technicznego.

ARACIP- Agencja Zarz?dzania Jako?ci?- sprawuje nadzór ca?o?ciowy. Zajmuje si? akredytacj? szkó? i ewaluacj? zewn?trzn?, prowadzi krajowy rejestr niezale?nych ewalutorów. Czas pracy ewaluatora jest dostosowany do jego czasu pracy w szkole (zbieranie danych i wizyta szkole trwaj? 1-2 dni). Raport sporz?dzony przez  ewaluatora opisuje jeden obszar w postaci tabelarycznej i zawiera ocen? s?own?. Narz?dzia badawcze s? ogólnie dost?pne. Raporty z ewaluacji zewn?trznej jak i wewn?trznej s? obowi?zkowo umieszczane na stronach internetowych.

IES- Instytut Bada? i Edukacji- to instytucja maj?ca wp?yw na system jako?ci rumu?skiej edukacji. Jest to jednostka samodzielna, podleg?a bezpo?rednio Ministerstwu Edukacji Narodowej. Zajmuje si? opracowywaniem i realizacj? projektów edukacyjnych, przygotowywaniem narz?dzi do bada?, testowaniem ich, wydaniem publikacji z zakresu pomiaru, ewaluacji itp. Instytut zatrudnia najlepszych specjalistów w kraju z dziedziny socjologii; psychologii; pedagogiki. Raz do roku instytut przedstawia parlamentowi raport ze swojej dzia?alno?ci badawczej.

Inspektorat- jest odpowiednikiem polskiego Kuratorium- praca Inspektoratu polega przede wszystkim na prowadzeniu monitoringu i kontroli podleg?ych szkó? i placówek (raz na 5 lat). Inspektorzy s? specjalistami w okre?lonej dziedzinie np. matematyka, zarz?dzanie. Kontroluj? i monitoruj? jako?? pracy nauczycieli, poziom zdobytej wiedzy przez uczniów, wykorzystanie bazy dydaktycznej, respektowanie prawa o?wiatowego, wspó?prac? z rodzicami, prac? dydaktyczna i wychowawcz? szko?y. Inspektorzy przygotowuj? raport, w którym ka?demu z wymienionych obszarów przypisuj? poziom spe?nienia wymaga?, opieraj?c si? o pi?ciostopniow? skal? (niesatysfakcjonuj?cy, satysfakcjonuj?cy, dobry, bardzo dobry, wy?mienity). Po stwierdzeniu uchybie? szko?a opracowuje i wdra?a plan naprawczy, uwzgl?dniaj?cy rekomendacje inspektorów. Badanie placówki trwa przez miesi?c i jest dokonywane przez ok. 30 inspektorów (w zale?no?ci od liczby przedmiotów). Monitoring (inspekcja) odbywa si? jednocze?nie we wszystkich typach szkó? danej miejscowo?ci. Jeden Inspektorat wykonuje 50 inspekcji rocznie.

I wizyta w Czechach

Czego si? dowiedzieli?my?

Nasi koledzy z Czech przyznali, i? mimo tak d?ugiego do?wiadczenia, nie wiedz? w jakim stopniu ewaluacja wp?ywa na podnoszenie efektywno?ci i jako?ci pracy szkó?. W ich opinii „inspekcja, która nie ma mocy decyzyjnej, nie ma mocy”.

W szkole prowadzi si? autoewaluacje. Wyniki z raportu stanowi? podstaw? do tworzenia szkolnych planów nauczania, organizowania zaj?? dodatkowych z przedmiotów, w zakresie których uczniowie uzyskali niskie wyniki nauczania.

Szczególnie interesowa?y nas podobie?stwa i ró?nice mi?dzy nasz? ewaluacj? a ich inspekcj?. Podobnie jak u nas dane zebrane w szkole inspektorzy umieszczaj? w elektronicznej bazie. Prowadzone badania zako?czone s? raportem, który zamieszczany jest na stronie internetowej Inspektoratu i badanej szko?y. Kluczowa ró?nica polega na braku triangulacji metod oraz na stosowaniu mniejszej ilo?ci narz?dzi badawczych (czescy inspektorzy nie przeprowadzaj? w szko?ach ankiet ani wywiadów z nauczycielami, rodzicami i uczniami). W czasie obserwacji lekcji zwracaj? uwag? na to, czy nauczyciele motywuj? uczniów, czy wymagania wobec nich s? zró?nicowane oraz czy nauczyciele doskonal? swoje umiej?tno?ci w zakresie pracy z dzie?mi o szczególnych potrzebach edukacyjnych. Istotnym jest to, ?e mog? przeprowadza? testy sprawdzaj?ce wiedz? uczniów. G?ównym ?ród?em informacji jest dokumentacja szko?y oraz rozmowa z dyrektorem. Je?eli szko?a nie spe?nia kryteriów ustalonych przez Ministerstwo inspektorzy mog? stosowa? sankcje (np.: skre?lenie szko?y z sieci szkó?, zobowi?zanie dyrektora do opracowania programu naprawczego, skierowanie kontroli). Wszystkie czynno?ci z zakresu nadzoru pedagogicznego  zarówno inspekcje jak i kontrole wykonuj? inspektorzy. Wyj?tkiem s? kontrole finansowe przeprowadzane przez specjalist?. Czeskie szko?y nie s? obj?te ?adn? form? wspomagania ze strony Inspektoratu.
Dowiedzieli?my si? równie?, ?e inspekcja przeprowadzana jest w zespo?ach 3 – 4 osobowych i trwa 3 dni. W ci?gu miesi?ca inspektorzy przygotowuj? raport (oko?o 9 stron), z którym zapoznaj? wy??cznie dyrektora szko?y.
Szczególnie spodoba?o si? nam, ?e wszystkie czynno?ci inspektorzy wykonuj? przy pomocy s?u?bowych samochodów.

I wizyta w Niemczech


Czego dowiedzieli?my si??

 

ewaluacja zewn?trzna obejmuje:

- wizyt? w szkole,

- inspekcj? szko?y,

- scentralizowane badanie osi?gni?? uczniów poprzez testy i sprawdziany,

- ankietowanie nauczycieli, uczniów, rodziców.

Ewaluacja prowadzona jest w nast?puj?cych obszarach, które tworz? ramy jako?ciowe:

- osi?gni?cia uczniów,

- nauczanie  i warunki uczenia si?,

- profesjonalizm nauczycieli,

- zarz?dzanie szko??,

- organizacja pracy w szkole,

- atmosfera i kultura w placówce.

W zwi?zku ze wzrastaj?c? autonomi? szko?y i odpowiedzialno?ci? dyrektora pojawi?a si? potrzeba kszta?cenia kadry kierowniczej. St?d oferta studiów magisterskich w zakresie zarz?dzania ekonomicznego w administracji, skierowana do osób, które ju? pracuj? w szkolnictwie.  Studia obejmuj? 9 modu?ów, a kszta?cenie prowadzone b?dzie w formie blendet learnig.

 

I wizyta w Hiszpanii

 

Czego si? dowiedzieli?my?


 W Hiszpanii jest jedno naczelne Ministerstwo Edukacji i 17 regionalnych o?rodków (ministerstw, departamentów, wydzia?ów?), maj?cych w swoich kompetencjach o wiele szerszy zakres dzia?ania ni? nasze kuratoria o?wiaty. Zdecydowanie to w?a?nie te regionalne wydzia?y kszta?tuj? oblicze edukacyjne poszczególnych autonomii.
Nauczyciele w szko?ach hiszpa?skich zatrudniani s? w?a?nie przez Regionalny Wydzia? Edukacji. Oceny ich pracy dokonuj? inspektorzy, a dyrektor jest jedynie ?ród?em informacji o ich pracy. 
Istotnym elementem pracy przedszkola jest równie? anga?owanie rodziców do prowadzenia zaj?? edukacyjnych, np. z j?zyka angielskiego. 

Archiwum aktualności
(zobacz)


Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Działanie 3.1