Strona główna
Strona archiwalna - stan na dzień zakończenia projektu - 30.11.2015 r.
Kontakt
Aktualność
„Pesymista narzeka na wiatr. Optymista my?li, ?e uda mu si? go zmieni?. Przywódca ustawia ?agle.” J. G. Maxwell
Aktualizacja 29 wrze?nia 2010

Ewaluacje to nowe wyzwanie.....

 

Program Wzmocnienia Efektywno?ci Systemu Nadzoru Pedagogicznego i Oceny Jako?ci Pracy Szko?y, etap I i II realizowany w ramach Programu Operacyjnego „Kapita? Ludzki” na lata 2007 – 2013 zak?ada modernizacj? systemu nadzoru pedagogicznego. Sam nadzór by? zmieniany, z my?l? o coraz to lepszej pracy szkó?, wiele razy. Poprzednie dzia?ania przynosi?y efekty pozorne, trudne do obiektywnego porównania, obudowane liczn? dokumentacj?, nastawione jedynie na kontrol? a nie na wewn?trzn? zmian? szko?y. Chyba po raz pierwszy szko?a, jako jednostka ucz?ca si?, ma mo?liwo?? pracy nad poziomem swojej jako?ci w sposób rzeczywisty i samodzielny, w oparciu o w?asn? diagnoz?. Dzieje si? tak dzi?ki funkcjom, jakie ma pe?ni? nowy nadzór. O ile dwie z nich a mianowicie wspomaganie pracy szkó? i placówek oraz nauczycieli w zakresie ich dzia?alno?ci i kontrola przestrzegania prawa nie s? obce, to ewaluacja dzia?alno?ci edukacyjnej szkó? i placówek, cho? nie jest poj?ciem nowym, to chyba nie do ko?ca zrozumia?ym przez wszystkich zainteresowanych. A co nie jest znane budzi emocje, zazwyczaj te? i niepokoje, gdy? wi??e si? z procesem zmian. Ci?g?e zmiany nie s? najlepsze w obszarze edukacji, gdy? dotykaj? ?ywych organizmów, procesów o d?ugofalowym przebiegu, stara? o dobre rezultaty co wymaga niestety czasu. Ale te? trudno zaprzeczy? faktom, ?e tylko na drodze zmian mo?emy d??y? do doskona?o?ci i stawa? si? lepszymi a tak?e czyni? ?wiat coraz to doskonalszym. Nale?y te? zauwa?y?, ?e samo poj?cie ewaluacji jest w o?wiacie znane. Dotyka ono swoim rozmiarem wszelkiego rodzaju zbierania informacji w celu dokonania warto?ciowania. Dotyczy te? ono ró?nych kontekstów i odnosi si? do wielu dzia?a? zarówno uczniowskich jak i nauczycielskich.

Rozporz?dzenie Ministerstwa Edukacji Narodowej z dnia 7 pa?dziernika 2009 roku w sprawie nadzoru pedagogicznego (Dz. U. z 2009 r. Nr 168, poz. 1324) zmieni?o zasadniczo strategi? prowadzenia nadzoru pedagogicznego. Wprowadzi?o poza nowymi funkcjami cztery obszary pracy szko?y: efekty dzia?alno?ci dydaktycznej, wychowawczej i opieku?czej oraz innej dzia?alno?ci statutowej, procesy zachodz?ce w szkole b?d? placówce, funkcjonowanie szko?y lub placówki w ?rodowisku lokalnym, zarz?dzanie szko??. Te obszary zosta?y opisane poprzez wymagania czyli stan po??dany,  kryteria oraz wska?niki. I w?a?nie wymagania maj? bardzo istotne znaczenie ze wzgl?du na swoj? elastyczno??. Realizatorzy i twórcy zmian, Grzegorz Mazurkiewicz i Joanna Berdzik stoj? na stanowisku, i? „wymagania mog? by? zmieniane w zale?no?ci od zmiany priorytetów prowadzonej przez pa?stwo polityki o?wiatowej tworzonej zgodnie potrzebami cywilizacyjnymi… Wa?ne b?dzie dostarczenie informacji umo?liwiaj?cej wysnuwanie wniosków, podejmowanie decyzji i budowanie planów wyznaczaj?cych niezb?dne zmiany w o?wiacie zarówno w skali makro, jak i na poziomie pojedynczych szkó? i placówek”. („Modernizowanie nadzoru pedagogicznego: ewaluacja jako podstawowa strategia rozwoju edukacji”)

Ewaluacja ma na celu uczenie si?, zarz?dzanie jako?ci? i jej kontrol?. Wnioski s?u?? do podejmowania nast?pnych procesów ewaluacyjnych. S?u?y to wszystko rozwojowi szkó?, systemu o?wiatowego i coraz to sprawniejszemu zarz?dzaniu systemem o?wiatowym. Ewaluacja wewn?trzna jest inicjowana i zarz?dzana samodzielnie, k?adzie nacisk na prac? zespo?u profesjonalistów. Oparta jest na autentycznych danych i informacjach. Promuje autonomi? i odpowiedzialno??. Podstawow? jej form? jest metoda projektu czyli praca kilku osób daj?ca ogromn? satysfakcj? i prowadz?ca do pog??biania wiedzy oraz umiej?tno?ci. Innym zagadnieniem s? warunki do pracy w procesie ewaluacji. S? one niezmiernie wa?ne. Zapewniaj? jej pozytywne rezultaty. Tu bardzo istotne maj?: bogate i motywuj?ce ?rodowisko z refleksyjnym nastawieniem, inicjatywa, samokontrola i terminowo?? wykonywania zada?.

Za ewaluacj? wewn?trzn? odpowiedzialny jest dyrektor szko?y. Na nim te? spoczywa obowi?zek wykorzystania jej wyników do podejmowania dzia?a? maj?cych na celu popraw? pracy szko?y lub placówki.

Ewaluacja wewn?trzna mo?e by? prowadzona w odniesieniu do wymaga? zamieszczonych w za??czniku do rozporz?dzenia ale mo?e by? te? prowadzona w odniesieniu do innych, uznanych przez dyrektora za wa?ne, zagadnie? dotycz?cych funkcjonowania szko?y lub placówki. Po otrzymaniu raportu z ewaluacji przeprowadzonej przez organ sprawuj?cy nadzór pedagogiczny, dyrektor we wspó?pracy z nauczycielami, podejmuje dzia?ania s?u??ce poprawie edukacyjnej szko?y. Równie? dyrektor jest odpowiedzialny za opracowanie na ka?dy rok szkolny szkolnego planu nadzoru pedagogicznego, który powinien zawiera?: cele, przedmiot oraz harmonogram ewaluacji. Dyrektor przed zako?czeniem roku szkolnego przedstawia radzie pedagogicznej wyniki i wnioski ze sprawowanego nadzoru pedagogicznego. Wnioski te s? podstaw? do dalszych dzia?a? na drodze ewaluacji.

W ewaluacji wewn?trznej i zewn?trznej tworzenie si? pogl?dów, stanowisk nast?puje w drodze dyskusji, dialogu, debaty, negocjacji. Rol? ewaluatora zewn?trznego jest promocja autoewaluacji, doradztwo. Musi nast?pi? te? zmiana postaw: z bycia wizytatorem – kontrolerem na wizytatora – badacza. Ewaluatorem musi by? osoba refleksyjna, analityczna, spostrzegawcza, do?wiadczona, komunikatywna, posiadaj?ca dorobek w zarz?dzaniu, znaj?ca znakomicie prawo i zagadnienia o?wiatowe.

Proces wewn?trznego doskonalenia na drodze ewaluacji mo?e uda? si? pod warunkiem, ?e wszyscy bior?cy w nim udzia? b?d? mieli na uwadze rzeczywist? zmian? na lepsze, opart? na prawdziwych obrazach a nie wyimaginowanych problemach.

W nowym nadzorze proponuje si? szkole ewaluacj? wewn?trzn? czyli ocen? przydatno?ci i skuteczno?ci podejmowanych dzia?a? dydaktycznych, wychowawczych i opieku?czych w odniesieniu do za?o?onych celów, s?u??c? doskonaleniu tych dzia?a? w obr?bie samej szko?y. Przygotowan? i przeprowadzon? przez osoby bezpo?rednio zainteresowane. Nale?y przy tym pami?ta? i szanowa?, fakt ?e to szko?a ustala swoje s?abe strony, wskazuje procesy które na drodze zmian chce doskonali?. Ewaluator powinien by? facylitatorem czyli osob?, której zadaniem jest wspieranie i u?atwianie przebiegu procesów spo?ecznych, np. uczenia si?, komunikowania. Ma ona u?atwia? dochodzenie do consensusu poprzez pomoc w wypracowaniu procedury dzia?ania, proponowanie technik pracy, chronienie cz?onków grupy przed wzajemnymi atakami i umo?liwianie wszystkim pe?nego uczestnictwa w dyskusji. Nie prezentuje ona swoich rozwi?za? problemu, nie ocenia pomys?ów cz?onków grupy, nie opowiada si? po ?adnej ze stron, czyli prezentuje postaw? neutraln?. Rola facylitatora wymaga du?ej elastyczno?ci dzia?ania i umiej?tno?ci dostosowywania si? do potrzeb cz?onków grupy i grupy jako ca?o?ci. Jest to niezwykle wa?na rola, dlatego nale?y mie? ?wiadomo?? zmiany postaw. Nie mo?e ewaluator reprezentowa? postawy kontrolera, sprawdzaj?cego. Tylko postawa wnikliwego badacza podpowiadaj?cego rozwi?zania, czyni?cego rekomendacje mo?e by? warunkiem powodzenia wdra?ania do ?ycia ewaluacji. Powinna to by? osoba bardzo dobrze przygotowana merytorycznie i umie? komunikowa? si? w ka?dej sytuacji. Musi ona pami?ta? o efekcie ko?cowym czyli raporcie zamieszczonym do publicznej wiadomo?ci. Ewaluator musi umie? dzia?a? zespo?owo, by? nastawiony na wspólny sukces a nie kreacj? w?asnej osoby. Budzi ogromn? w?tpliwo?? czy wszyscy wizytatorzy kuratoriów b?d? potrafili sprosta? tym wymaganiom? Czy cz?sto ogromne do?wiadczenie w pracy indywidualnej, kierowniczej nie b?dzie przeszkod? w pracy zespo?u? Zweryfikuje to system zewn?trzny obserwacji pracy ewaluatrów.

Ewaluacja zewn?trzna obejmuje zbieranie i analizowanie informacji o dzia?alno?ci edukacyjnej szko?y lub placówki oraz okre?lenie poziomu spe?niania przez szkol? lub placówk? wymaga? ustalonych Ministerstwo Edukacji Narodowej. Ewaluacja zewn?trzna obejmuje etap planowania i projektowania samej ewaluacji, zbierania i analizy danych, przedstawienia wniosków i raportu oraz wykorzystania raportu w dalszych zmianach. Przyst?puj?c do ewaluacji trzeba j? precyzyjnie zaplanowa?, by jak najbardziej efektywnie wykorzysta? czas i posiadane zasoby. Pozwoli to na zebranie istotnych, wiarygodnych rzetelnych informacji, odpowiadaj?cych potrzebom i zainteresowaniom jej odbiorców. Jasno okre?lony cel pozwoli te? wskaza? wykorzystanie informacji ju? po procesie ewaluacji.

Nale?y te? przygotowa? si? do zbierania danych (analiza dokumentów, wywiady, badania kwestionariuszowe, obserwacje). Stosowane metody daj? mo?liwo?? opisu, poznania i zrozumienia badanych zjawisk. Ich analiza niesie refleksj?, skupienie, uwag? na procesach i ich znaczeniu. Nale?y zwróci? uwag? na triangulacj? danych czyli zwielokrotnienie technik i metod badawczych, ?róde? informacji, typów danych. Pozwala to na uwzgl?dnienie ró?nych punktów widzenia, lepsze poznanie i zrozumienie badanego obiektu. Aby ewaluacja by?a procesem efektywnym konieczny jest udzia? wszystkich zainteresowanych stron. Musi zosta? jasno okre?lony cel i normy post?powania. Nale?y przemy?le? stawiane pytania, dobiera? metody bior?c pod uwag? ich zakres, uwzgl?dnia? ró?nice zda? i stosowa? informacj? zwrotn?. Konieczne jest równie? w?a?ciwe dysponowanie czasem, które pozwoli na spokojn? ocen? danych i przep?yw informacji, zebranie stosownych ilo?ci informacji opartych o rzetelne dokumenty. Po zako?czeniu jednej ewaluacji niezb?dnym jest przeprowadzenie nast?pnej, która b?dzie ju? przyj?t? procedur? gdy? ewaluacja nie mo?e by? jednorazowym zdarzeniem a powinna by? ci?g?ym badaniem podnosz?cym jako?? dzia?a? nauczycielskich.

Nale?y pami?ta?, ?e na ko?cu tego ?a?cuszka jest osoba dla nas najwa?niejsza a mianowicie ucze?. On powinien wyrasta? i kszta?ci? si? w poczuciu ?yczliwo?ci, zrozumienia, otwarto?ci. Powinien zg??bia? wiedz? w mo?liwie samodzielny sposób ucz?c si? samokontroli swoich dzia?a? i z tej pracy powinien móc czerpa? rado??. Nale?y stworzy? uczniowi warunki do porównywania przyrostu wiedzy w stosunku do dnia wczorajszego, do stawania si? lepszym.

Nauczycielom daje ewaluacja mo?liwo?? pracy nad rzeczywistymi problemami szkó?. Nale?y spodziewa? si?, ?e przyjm? j? i zechc? pracowa? sami, z w?asnej inicjatywy nad poziomem jako?ci swojej pracy.

Dla wizytatorów ewaluacja jest szans? obiektywnego spojrzenia na szko?y. Do tej pory nigdy nadzór pedagogiczny nie posiada? jednolitych narz?dzi, platformy internetowej do pracy i dobrych komunikatorów.

Realizacja Programu Wzmocnienia Efektywno?ci Systemu Nadzoru Pedagogicznego i Oceny Jako?ci Pracy Szko?y daj? kolejn? szans? na zmian?, a co za tym idzie zmian? ca?ej filozofii pe?nienia ju? nie nadzoru a przygotowania wyników bada?, bycia badaczem. Wymaga zmiany postaw, my?lenia. Pozostaje nadzieja, ?e wszyscy zainteresowani podejd? do zagadnienia z zaanga?owaniem rzeczywistym a nie tylko z dobrze robionym wra?eniem. Oby?my tylko chcieli ustawia? ?agle!

 

Ewa Sobór – st. wiz. - ewaluator

Wydzia?u Nadzoru Pedagogicznego

Kuratorium O?wiaty w ?odzi

 


Ewaluacja – grzech czy zbawienie?

W ci?gu ostatnich lat temat ewaluacji w Polsce sta? si? dosy? powszechny, a ewaluacja przesta?a stanowi? swoiste „novum”. Wdro?enie ewaluacji do codzienno?ci szkolnej nie jest domen? tera?niejszo?ci - w roku 2004 próbowano wprowadzi? ewaluacyjne zasady sprawowania nadzoru zwane wówczas mierzeniem jako?ci pracy szko?y. Opiera?y si? na okre?lonych wspólnych standardach, na zewn?trznym oraz wewn?trznym mierzeniu jako?ci pracy szkó? i placówek edukacyjnych. Przeszkod? nie do pokonania okaza?y si?: brak jednoznacznych, wspólnych dla wszystkich w kraju „narz?dzi badawczych”, wska?ników osi?gania standardów, ocen i wniosków.

Mówi?c o ewaluacji dobrze jest sprecyzowa?, co pod tym poj?ciem nale?y rozumie?. Wci?? istniej? rozbie?no?ci w rozumieniu tego terminu zarówno w j?zyku potocznym (cz?sto uto?samiana z ocenianiem, szacowaniem), jak i j?zyku nauk spo?ecznych czy samej teorii ewaluacji. My sk?aniamy si? do stwierdzenia prezentowanego przez prof. H. Mizerka, ?e funkcj? ewaluacji jest dostarczanie (zainteresowanym podmiotom) danych u?atwiaj?cych podejmowanie decyzji, które b?d? mia?y bezpo?redni wp?yw na procesy i dzia?ania przebiegaj?ce w szko?ach lub placówkach o?wiatowych.

Podj?cie trudu realizacji programu wzmacniania efektywno?ci nadzoru pedagogicznego rozumiemy jako kolejn? prób? (mamy nadziej?, ?e szcz??liw?!), zmagania si? Pa?stwa z potrzeb? zmiany i modernizacji oraz zwi?kszenia skuteczno?ci sprawowanego nadzoru, maj?c w pami?ci próby nieudane. Mocnymi stronami jawi? si? nam: sposób przygotowywania wizytatorów ds. ewaluacji, to znaczy ogólnopolskie szkolenia wizytatorów do spraw ewaluacji w Krakowie (reprezentantów wszystkich województwa), zaanga?owanie naukowców z renomowanych uczelni wy?szych (UJ, UW, U W-M) oraz zaproszenie do wspó?pracy osób maj?cych do?wiadczenie w praktycznym przeprowadzaniu ewaluacji. Zauwa?amy w tym pomy?le wielk? si?? – po??czenie do?wiadczenia osób pracuj?cych w nadzorze pedagogicznym, naukowców jak i praktyków ewaluacji. Naszym zdaniem taki sposób budowania nowego sposobu sprawowania nadzoru, sprawi lepsze rozumienie jego dzia?ania oraz realizowany b?dzie w jednakowy sposób, w ca?ym kraju. Upatrujemy wielk? nadziej? w zmianie sposobu sprawowania nadzoru pedagogicznego funkcjonuj?cego dotychczas, niedoskona?ego w swej formie oraz skostnia?ego i niezdolnego do zmiany systemu opartego na „rejonie wizytacyjnym”, „swoich szko?ach” i „swoich dyrektorach”, w którym wizytator jawi? si? jako wszystkowiedz?cy superdyrektor i jedyny doradca, wskazuj?cy s?uszne i najlepsze rozwi?zania. Zauwa?amy wielk? si?? ewaluacji jako badania, prowadzonego przez zespó? ewaluatorów (szansa na obiektywizm przy ocenie i analizie uzyskiwanych informacji).

Istot? ewaluacji naszym zadaniem powinno by? wskazanie stopnia spe?niania przez szko?? lub placówk? wymaga? okre?lonych przez pa?stwo, przekazanie wniosków i wyników z przeprowadzonych bada? nie wskazuj?c kierunków czy sposobów i form dalszego jej funkcjonowania – zadanie to ca?kowicie spoczywa na dyrektorze oraz radzie pedagogicznej szko?y czy placówki o?wiatowej. Szczególnie wa?ne jest w tym momencie zwrócenie uwagi na potrzeb? zmiany dotychczasowych przyzwyczaje? dyrektorów szkó? i placówek – od postrzegania ewaluacji jako formy kontroli i oceny „za kar?” – do w?asnej inicjatywy, by tak? ewaluacje przeprowadzi?, by zaprosi? osoby z zewn?trz do obiektywnej oceny i obserwacji szko?y, do poznania mocnych stron oraz wskazania „pól nadziei”, czyli obszarów wymagaj?cego dalszej, wzmo?onej pracy. Wielk? pomoc? mo?e okaza? si? jawno?? zarówno narz?dzi jak i raportów z przeprowadzonych ewaluacji.

Pozwoli to naszym zdaniem, na lepsze organizowanie i planowanie pracy szko?y oraz czerpanie pomys?ów z przyk?adów dobrej praktyki, zawartych w opublikowanych raportach.

Ale... istnieje druga strona medalu. Taki sposób sprawowania nadzoru stwarza? mo?e zagro?enia: jawno?? narz?dzi oraz procedur, b?d?ca wielk? zalet?, mo?e równie? prowadzi? do organizowania pracy szko?y wy??cznie pod k?tem ewaluacji, przygotowywania gotowych odpowiedzi na stawiane pytania, prowadzenia dzia?a? pozornych czy manipulowania informacj?. Sytuacje takie mog? zniekszta?ca? wizj? szko?y, gdy? dotarcie do sedna przez osoby prowadz?ce ewaluacj? mo?e by? bardzo trudne lub wr?cz niemo?liwe. S?dzimy jednak, ?e kolejne lata funkcjonowania takiego nowego sposobu sprawowania nadzoru, wci?? doskonalone narz?dzia i procedury ewaluacyjne spowoduj? pozytywne zmiany w mentalno?ci spo?ecznej oraz spowoduj? lepsze rozumienie i odbiór ewaluacji.

Zagro?eniem dla systemu sprawowania nadzoru mo?e by? charakterystyczna dla Polski zmienno?? sytuacji politycznej. Wci?? istniej? obawy ( a mo?e u niektórych osób nadzieje?!), ?e uk?ad si? politycznych ulegnie zmianie i diametralnie zmieni? si? mo?e sposób sprawowania nadzoru (zmieni? lub powróci?). Bior?c pod uwag? nasz? histori? najnowsz?, z przykro?ci? nale?y stwierdzi?, ?e jest to mo?liwe – tak ju? wcze?niej bywa?o!

Uspokaja nas troch? fakt, ?e w wi?kszo?ci krajów europejskich sprawowanie nadzoru pedagogicznego opiera si? w?a?nie na technikach ewaluacyjnych, które same równie? podlegaj? ewolucji (a mo?e i ewaluacji?), próbuj?c dopasowa? si? do specyfiki danego kraju.

Mo?e przyszed? czas, aby nikogo nie „dogania?” w Europie czy na ?wiecie – mo?e czas na wypracowanie w?asnego sposobu, godnego na?ladowania przez innych.

„... szcz??liwej drogi ju? czas...”

JP & DT

 


 

Przysz?o nam uczestniczy? w kszta?towaniu rzeczywisto?ci polskiej szko?y prze?omu wieków, w trudnym czasie, kiedy stary porz?dek ju? upad?, a nowy si? jeszcze nie ukszta?towa?. Jakby na po?egnanie niespokojnego stulecia zachodz?ce zmiany dotykaj? ka?dej sfery: obj??y swym zasi?giem ustrój terytorialny, modernizacj? ustroju szkolnego, system i tre?ci nauczania, wielokrotnie nadzór pedagogiczny. Zak?ada si?, ?e absolwentem powracaj?cej do personalizmu w swoim systemie wychowania, zreformowanej szko?y, ma by? cz?owiek twórczy, otwarty, ?wiadomy i pewnie poruszaj?cy si? w ?wiecie warto?ci, dokonuj?cy trafnych wyborów. Szko?a, która istnieje, ?eby uczy? si? i pomóc uczy? si? innym, oczekuje wsparcia, i od jako?ci tego wsparcia chce uzale?nia? miar? swojego sukcesu, uto?samianego z sukcesem swoich uczniów. S?u?y? temu winien nowy sposób wykonywania nadzoru pedagogicznego. /Sposób, bo zakres nadzoru wyznaczony 33 artyku?em ustawy o systemie o?wiaty nie zmieni? si? od 1991 roku./

Wszystko, co nowe, nieznane, wywo?uje niepokój. Tak jest i tym razem, bo ka?da zmiana poci?ga ryzyko, ?e nie wszystko zrobimy dobrze, mimo, ?e w?o?ymy w jej wdro?enie mnóstwo pracy.

Dlaczego ta zmiana ma szans? by? zmian? na lepsze, a nie tylko zmian? na nowe?

  1. Po pierwsze dlatego, ?e jest d?ugo przygotowywana. Nie pami?tam /a pami?tam sporo/ zmiany przygotowywanej z tak? staranno?ci?. Trzeba mie? ?wiadomo?? kilkuletniego procesu, który zamyka si? dat? 7 pa?dziernika 2009 roku, a tak naprawd?, to przecie? ca?y bie??cy rok szkolny jest swojego rodzaju pilota?em tej zmiany. I trzeba te? mie?, co pewnie wa?niejsze, ?wiadomo?? potencja?u intelektualnego zaanga?owanego w ten proces: od autorytetów w wielu dziedzinach poczynaj?c, poprzez wykorzystywanie do?wiadcze? praktyków, na sprawnej obs?udze technicznej kolejnych etapów procesu ko?cz?c.
  2. Po drugie dlatego, ?e inwestuje si? w cz?owieka w sposób gwarantuj?cy jego profesjonalne przygotowanie. My?l? tu o dotychczasowych szkoleniach, ale tak?e o obowi?zku uko?czenia przez wizytatorów ds. ewaluacji przynajmniej raz na dwa lata doskonalenia organizowanego na zlecenie ministra do spraw o?wiaty i wychowania. Praktyka szkole? dla ekspertów i egzaminatorów potwierdza s?uszno?? takich decyzji.
  3. Po trzecie dlatego, ?e rozgraniczenie trzech zada? nadzorczych /ewaluacja, kontrola, wspomaganie/ organów sprawuj?cych ten nadzór, zwi?ksza szans? na osi?gni?cie celu, jakim jest poprawa jako?ci pracy szkó?.
  4. Po czwarte dlatego, ?e ponownie o jako?ci swojej pracy maj? rozmawia? ca?e zespo?y szkolne. Nigdy przecie? nie osi?ga si? wysokiej jako?ci pracy bez zaanga?owania wewn?trz organizacji wszystkich uczestników procesu. W tym wypadku uspo?ecznienie nadzoru idzie dalej - o szansach rozwoju szko?y rozmawia? b?d? jej partnerzy, szeroko rozumiane ?rodowisko zewn?trzne.
  5. Po pi?te dlatego, ?e dostarczenie informacji i narz?dzi do sprawdzania poziomu wype?niania przez szko?y i placówki wymaga? okre?lonych w rozporz?dzeniu powinno u?atwia? podejmowanie dzia?a? projako?ciowych.
  6. Po szóste dlatego, ?e ujednolicone w ca?ym kraju arkusze kontroli, b?d?c znanymi wcze?niej, powinny spe?ni? wa?n? rol? edukacyjn?. Trudno sobie bowiem wyobrazi? dyrektora, który po opublikowaniu arkusza nie porówna stanu faktycznego z oczekiwanym i nie wprowadzi, w razie potrzeby, korekty zanim kontrola do niego dotrze.
  7. Po siódme dlatego, ?e system ewaluacji o?wiaty / my?l? o platformie/ ogranicza margines subiektywizmu ewaluatora. Ka?dy kolejny krok zmierzaj?cy do ostatecznych podsumowa? ewaluacji szko?y/placówki, znajduje oparcie w twardych danych ?ród?owych.
  8. Pewnie mo?na znale?? jeszcze po ósme, dziewi?te, dziesi?te...

Jednak we wszystkim, co daje szans?, istnieje te? zagro?enie.

Pierwsze to takie, ?e cz?ste zmiany w nadzorze powoduj? prze?wiadczenie o nieop?acalno?ci podejmowania kolejnych wysi?ków. My?lenie o tym, ?e „ cel ma sens wówczas, gdy pomaga ci rosn??, a wzrastasz przez zdobywanie go, a nie samo osi?gni?cie” /Antoine de Saint – Exupery/ jest jeszcze ci?gle nam obce, chocia? kolejne do?wiadczenia sprawiaj?, ?e ka?dego dnia stajemy si? m?drzejsi ni? byli?my wczoraj.

Drugie – to my sami: ka?dego szczebla decydenci, wizytatorzy kontrolerzy, ewaluatorzy czy wizytatorzy wspomagaj?cy, dyrektorzy czy nauczyciele, ka?dy, kto pracuje na rzecz instytucji, która istnieje by pomaga? uczniom. Bez nas rozporz?dzenie pozostaje kilkoma zapisanymi kartkami papieru. Wszyscy mamy obowi?zek wype?ni? swoje role najlepiej jak potrafimy, aby na tej zmianie skorzysta? w?a?nie ucze?. Szko?a naprawd? jest dla uczniów, wi?cej nawet, to miejsce spotykania si? z dobrem, które w nich tkwi /Dawid/.

Wiele niepokoju budzi fakt w??czenia ewaluacji do form nadzoru pedagogicznego. Zg?aszane przez Autorytety w?tpliwo?ci i uwagi jako?ci nadzoru zapewne nie zaszkodz? . Jednak, moim zdaniem, zbyt cz?sto nie pami?tamy o tym, ?e ca?e rozporz?dzenie z jego warto?ciow? tre?ci?, nawet ta wychowana na zachodnich salonach ”Pani Ewaluacja” nie jest celem, ale narz?dziem do poprawy jako?ci pracy szkó?. Wi?c warto my?le? o tym, kto b?dzie tego narz?dzia u?ywa?, bo ono samo pe?ni tu rol? drugorz?dn?. I chocia? wy?szej jako?ci narz?dzia powinny u?atwia? osi?ganie celu, ca?kowicie jednak cz?owieka nie zast?pi?. Wizytator przeprowadzaj?cy ewaluacj?, musi mie? ?wiadomo??, ?e to od jego sposobu dzia?ania, profesjonalizmu, zale?y czy informacja o poziomie spe?niania przez szko?? wymaga? stanie si? przyczynkiem do jej jako?ciowego rozwoju. Lepiej, ?eby stara? si? by? najlepszym w tym, co robi.

Anna Goc?owska

 


Pierwsze nasze spotkanie po przeprowadzonych ewaluacjach zdominowane by?y wymienianymi na gor?co (cz?sto ju? w podró?y) spostrze?eniami, uwagami, odczuciami. S?ycha? by?o w tych opiniach wyra?ne emocje. Oczywi?cie dominowa? temat narz?dzi - dzia?a?y lub nie, u?atwia?y prac? lub wr?cz przeciwnie dodawa?y stresu.


Uczestnicy podkre?lali pozytywne strony wynikaj?ce z wcze?niejszej wspó?pracy, znajomo?ci procedur, „przerobienie” w formie warsztatowej trudnych elementów ewaluacji. Zarówno dyrektorzy jak i wizytatorzy podkre?lali zrozumienie, empati?, otwarto?? na wspólne dzia?anie. Mieli?my ?wiadomo?? odpowiedzialno?ci za realizacj? podj?tego zadania.

Zwrócili?my uwag? na czasem trudn? od strony organizacji realizacj? zbyt sztywnego harmonogramu ewaluacji.

Obaw? budzi?o podej?cie do procesu poprzez pryzmat do?wiadcze? wizytatorów, jako osób zwi?zanych ze starymi nawykami, oraz w przypadku niektórych z nich ma?ej otwarto?ci na odej?cie od tego, co znane i sprawdzone, a wi?c bezpieczne.

Maria Rafalska , Beata Florek


Ewaluacja zewn?trzna szans? rozwoju szko?y/placówki

Ewaluacja to poj?cie znane od dawna w edukacji. Na co dzie? spotykamy si? z ewaluacj? lekcji, szkolenia, programu itp. Ewaluacja jest zwi?zana z dzia?aniem, procesem (procesami). W istocie rzeczy dotyczy jako?ci procesu b?d? procesów i polega na zbieraniu informacji w celu dokonania warto?ciowania tego procesu. Od kogo pochodz? te informacje? W przypadku ewaluacji lekcji informacji dostarczaj? sami uczniowie. Ich uwagi (przekazane zwykle w formie ankietowej) s? bardzo cenne dla nauczyciela (powinny by?) i s? jednocze?nie bardzo wa?ne z punktu widzenia przebiegu lekcji, przydatno?ci przekazywanych tre?ci, sposobu ich przekazywania, a tak?e oczekiwa? ze strony uczniów itd. Od nauczyciela zale?y, to czy i w jakim stopniu wykorzysta te informacje, aby doskonali? swój warsztat pracy oraz umiej?tno?ci zwi?zane z przekazywaniem wiedzy i kszta?towaniem umiej?tno?ci. Mo?e ich w ogóle nie wykorzysta?. Ale przecie? nie o to chodzi.

Nowy nadzór pedagogiczny wprowadza m.in. ewaluacj? zewn?trzn? i ewaluacj? wewn?trzn?. Mo?na postawi? szereg pyta? np. czym jest ewaluacja zewn?trzna? czego dotyczy? jaki jest jej zakres?

Ewaluacji zewn?trznej mo?na podda? ca?? szko??/placówk?, a dok?adniej wszystkie obszary okre?lone rozporz?dzeniem lub tylko ich cz???. Z uwagi na wielo?? procesów zachodz?cych w szkole ewaluacja zewn?trzna jest badaniem, polegaj?cym na zbieraniu informacji pochodz?cych od: uczniów, nauczycieli, rodziców, ?rodowiska w którym szko?a funkcjonuje, organu prowadz?cego, instytucji wspó?pracuj?cych ze szko??. Ró?ne s? zatem sposoby, co za tym idzie narz?dzia do zbierania tych informacji: np.: obserwacja lekcji, badania ankietowe, informacje o szkole w gablotach, ekspozycje prac uczniów, tak?e dokumentacja szkolna itd. Badanie przeprowadzone przez zespó? badawczy wizytatorów ds. ewaluacji koncentruje si? zatem na zebraniu informacji na temat pracy szko?y/ placówki. Zadaniem zespo?u ewaluacyjnego jest dokonanie warto?ciowania zebranych informacji, opracowanie wyników oraz sformu?owanie wniosków maj?cych na celu wskazywanie kierunków rozwoju szko?y oraz obszarów, które musz? by? rozwijane lub doskonalone. Tak jak w przypadku ewaluacji lekcji od samego nauczyciela zale?y, czy i w jakim zakresie wykorzysta informacje dotycz?ce lekcji, tak w przypadku ewaluacji zewn?trznej od szko?y/placówki zale?y to czy i jakim zakresie wnioski wynikaj?ce z jej przeprowadzenia zostan? wykorzystane do dalszego rozwoju szko?y/placówki.

Niezwykle wa?nym elementem nowego nadzoru jest przygotowanie merytoryczne wizytatorów ds. ewaluacji w ramach bada? pilota?owych realizowanych przez Ministerstwo Edukacji Narodowej wspólnie z Uniwersytetem Jagiello?skim. Kolejna bardzo istotna rzecz z punktu widzenia polityki edukacyjnej Pa?stwa jest jednolito?? narz?dzi badawczych stosowanych w ewaluacji zewn?trznej oraz wykorzystanie technologii informacyjnej do przeprowadzenia bada?.

Wydaje si? i? wiele obaw i l?ków dotycz?cych ewaluacji zewn?trznej bierze si? m.in. z braku rzetelnej informacji na temat jej istoty i opierania swoich opinii na dotychczasowych do?wiadczeniach, nie zawsze pozytywnych, cz?sto te? obiegowych. Do?wiadczenia wynikaj?ce z bada? pilota?owych prowadzonych w ramach ewaluacji zewn?trznej nie potwierdzaj? tych obaw. Pe?ne wdro?enie nowego rozporz?dzenia o nadzorze pedagogicznym wymaga m.in. zrozumienia istoty ewaluacji zewn?trznej, a co za tym idzie zmiany dotychczasowego sposobu my?lenia i budowania nadzoru pedagogicznego, wykorzystania do?wiadcze? wynikaj?cych z bada? pilota?owych, przeprowadzonych w ramach bada? pilota?owych, jak równie? systematycznego doskonalenia tego procesu. Aby sprosta? temu wyzwaniu nale?y kontynuowa? dotychczasowy projekt, w tym szkoli? dyrektorów, rady pedagogiczne, rodziców, przedstawicieli organów prowadz?cych oraz przekazywa? do publicznej wiadomo?ci informacje na temat wprowadzanych zmian.

Niew?tpliwie jest to proces, który wymaga czasu jednak?e profesjonalne oddzia?ywanie nadzoru pedagogicznego na funkcjonowanie danej szko?y/placówki oraz na zachodz?ce w niej procesy edukacyjne b?dzie decydowa? o jej rozwoju. Ewaluacja zewn?trzna jest za? zasadniczym elementem tego oddzia?ywania.


Jan Niedzielski

Archiwum aktualności
(zobacz)


Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Działanie 3.1