Strona główna
Nadzór pedagogiczny
Dyrektorzy
Nauczyciel badacz
Rodzice
i uczniowie
JST
Kontakt
Słownik pojęć pod redakcją dr hab. Henryk Mizerek, prof. UW-M

A  B  C  Ć  D  E  F  G  H  I  J  K  L  Ł  M  N  O  P  Q  R  S  Ś  T  U  V  W  Y  Z  Ź  Ż


refleksja


od ?ac. reflectere, reflexum ‘zgi?? wstecz; odbija?’  W j?zyku potocznym termin „refleksja” wyst?puje w trzech znaczeniach:  1. g??bsze zastanowienie si? nad czym?, rozmy?lanie po??czone z analiz? czego?, rozwa?anie. 2. my?l, wypowied? pojawiaj?ca si? po g??bszym zastanowieniu. 3. filoz. skupienie si? podmiotu my?l?cego na sobie, w?asnej aktywno?ci, zwi?zane z niedostrzeganiem przedmiotów istniej?cych w rzeczywisto?ci zewn?trznej. 

W edukacji s?owo „refleksja” u?ywa si? w bardzo wielu kontekstach i znaczeniach.  W koncepcji Johna Deweya refleksja jest traktowana jako specyficzny rodzaj my?lenia towarzysz?cy dzia?aniu.  J. Dewey, przeciwstawiaj?c dzia?anie rutynowe dzia?aniu refleksyjnemu, s?dzi, ?e  refleksja jest aktywnym, uporczywym i uwa?nym rozwa?aniem ka?dego przekonania lub wiedzy w ?wietle za?o?e?,  z których  si?   wywodzi oraz szerszych konsekwencji,  do jakich prowadzi.  Refleksja jest nieod??czn? cech? dzia?ania w tym sensie, ?e krytyczne, uwzgl?dniaj?ce wiele aspektów rozwa?ania nad przesz?ym dzia?aniem (do?wiadczeniem) mog? modyfikowa? i zmienia? na lepsze przysz?e dzia?ania. Prowadzone dotychczas, bardzo liczne badania nad refleksyjno?ci? oraz refleksyjnym nauczaniem, zaowocowa?y wielo?ci? podej?? i uj?? tego zjawiska.  Trudno jest w tej sytuacji o jedn?, niebudz?c? w?tpliwo?ci definicj? refleksji. Nie rozstrzygni?to odpowiedzi na wielu pyta?:

  • O mechanizmy refleksji – czy ogranicza si? ona do procesów my?lenia nad dzia?aniem, czy te? jest bardziej organicznie zwi?zana z dzia?aniem?,
  • O ramy czasowe refleksji – czy nast?puje bezpo?rednio (pojawia si? natychmiast i jest krótkotrwa?a) czy te? ma szerszy, systematyczny charakter?
  • O przedmiot refleksji – czy zawsze koncentruje si? na problemach do rozwi?zania?
  • O jej tre?ci – na ile kto?, kto poddaje refleksji dzia?anie uwzgl?dnia warto?ci historyczne, spo?eczne, kulturowe i polityczne?    

W analizach prowadzonych dla celów praktycznych u?yteczne mog? by? istniej?ce klasyfikacje i typologie refleksji. Pierwsz? z nich jest koncepcja Donalda Schona, w której oddziela si? refleksj?-nad-dzia?aniem (mo?e mie? ona posta? refleksji nad przesz?ym lub przysz?ym dzia?aniem) od refleksji-w-dzia?aniu. To drugi rodzaj refleksji ma charakter pod?wiadomych procesów, zak?ada interaktywne widzenie ?rodków i celów oraz rozwojem osobistych, praktycznych teorii. Prace D. Schona da?y podstaw? do stworzenia koncepcji pracy profesjonalnej  znanej jako refleksyjny praktyk

Kolejn?, warto?ciow? konceptualizacj? jest, nawi?zuj?ca do Jurgena Habermasa,  klasyfikacja, w której wyró?niono refleksj? techniczn?, praktyczn? oraz krytyczn?

Opracowanie: Henryk Mizerek

         ?ród?a:

         Czerepaniak-Walczak, M. (1997) Aspekty i ?ród?a profesjonalnej refleksji nauczyciela, Toru?: Edytor

Mizerek, H. (1999). Dyskursy wspó?czesnej edukacji nauczycielskiej: mi?dzy tradycjonalizmem a ponowoczesno?ci?. Olsztyn: Uniwersytet Warmi?sko-Mazurski.

polecane lektury:

Perkowska-Klejman, A. (2014). Cztery poziomy refleksyjno?ci studentów. Tera?niejszo?? – Cz?owiek – Edukacja, 66(3).

Schön, D. A. (1983). The reflective practitioner: How professionals think in action. Basic books.

Szyling, G. (2013). Diagnoza i ewaluacja a teoretyczne horyzonty refleksji nad dzia?aniem. Tera?niejszo?? – Cz?owiek – Edukacja, 4(64).




Data wprowadzenia: 2015-10-28 00:38:55
powrót do listy | drukuj
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Działanie 3.1