Strona główna
Nadzór pedagogiczny
Dyrektorzy
Nauczyciel badacz
Rodzice i uczniowie
JST
Kontakt
Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej.
Charakterystyka wymagania - Poziom D:
W szkole lub placówce realizuje się podstawę programową z uwzględnieniem osiągnięć uczniów z poprzedniego etapu edukacyjnego. Podstawa programowa jest realizowana z wykorzystaniem zalecanych warunków i sposobów jej realizacji. W szkole lub placówce monitoruje się i analizuje osiągnięcia każdego ucznia, z uwzględnieniem jego możliwości rozwojowych, formułuje się i wdraża wnioski z tych analiz.
Charakterystyka wymagania - Poziom B:
Wdrażane wnioski z monitorowania i analizowania osiągnięć uczniów przyczyniają się do wzrostu efektów uczenia się i osiągania różnorodnych sukcesów edukacyjnych uczniów. Wyniki analizy osiągnięć uczniów, w tym uczniów, którzy ukończyli dany etap edukacyjny, potwierdzają skuteczność podejmowanych działań dydaktyczno-wychowawczych. Uczniowie odnoszą sukces na wyższym etapie kształcenia lub na rynku pracy.
Uzasadnienie istoty wymagania
Zmiany w zewnętrznym świecie, na rynku pracy, w gospodarce, polityce, kulturze czy nawet relacjach międzyludzkich (wynikające z procesów globalizacji i demograficznych) powodują konieczność uczenia się kompetencji, których poprzednie pokolenia nie potrzebowały w takim stopniu jak ci wchodzący dzisiaj w dorosłe życie. Refleksja ta przyświeca wielu grupom pracującym nad projektowaniem systemów edukacyjnych. W Polsce widać to na przykład w obowiązującej podstawie programowej, której twórcy próbowali odnieść się do zmieniających się warunków. Dla przyszłego sukcesu indywidualnego i społecznego uczniowie i uczennice powinni nabywać kompetencje określone w podstawie programowej. Warto przy tym pamiętać, że w społeczeństwie wiedzy uczniowie na wszystkich etapach edukacji nie tylko przyswajają przydatne umiejętności, ale również aktywnie współuczestniczą w tworzeniu wiedzy i w decydowaniu o procesie uczenia się. Szkoły dzisiaj nie powinny być przekaźnikami zdobytych wcześniej informacji, ale miejscami ich tworzenia i krytycznej analizy.
Co mieści się w wymaganiu?
  • Odnoszenie się w codziennej pracy z uczniami do elementów podstawy programowej i ujmowanie w tym procesie zadań szkoły, celów ogólnych, umiejętności i wiedzy przedmiotowej, zalecanych warunków i sposobów realizacji jako wyznaczników organizacyjnych.
  • Monitorowanie realizacji podstawy w perspektywie każdego ucznia.
  • Prowadzenie przez nauczycieli spójnego procesu uczenia się i uwypuklanie spójności obecnej w podstawie.
  • Współpraca nauczycieli i uczniów w procesie uczenia się.
  • Budowanie u uczniów odpowiedzialności w procesie uczenia się.
  • Konstruktywizm – znajomość podstawy programowej poprzednich i następnych etapów kształcenia i nabudowywanie na istniejących już fundamentach wiedzy i umiejętności.
  • Szukanie powiązań pomiędzy przedmiotami, interdyscyplinarność.
  • Odpowiedzialność zespołu nauczycieli uczących w szkole za realizacje całości podstawy.
Jakie wyzwania stawia przed szkołą wymaganie?
Warto wskazać przynajmniej trzy wyzwania, którym stawia czoła społeczność szkolna w realizacji wymagania „Uczniowie nabywają wiadomości i umiejętności określone w podstawie programowej”.

Pierwsze wiąże się z brakiem dyskusji nad filozofią podstawy programowej i wynikającymi z niej obowiązkami dla uczących i uczących się. Podstawa programowa jest najważniejszym dokumentem, organizującym pracę nauczycieli, wyznaczającym zadania szkole, opisującym wiedzę, umiejętności i postawy, w jakie nauczyciele wyposażyć powinni uczniów. Jest całością, która często jednak odczytywana jest we fragmentach. Każdy z uczących zna istotny dla niego obszar i nie poszukuje w całości naddanych sensów. Łatwo wtedy zamienić się w realizatora przedmiotowej części podstawy, nie zaś podstawy jako całościowej wizji edukacji, rozpisanej na wiele głosów.

Drugie wynika z obecnego wciąż w rzeczywistości szkolnej postrzegania podstawy programowej i opracowanych programów nauczania, wspieranych podręcznikami i innego rodzaju obudową dydaktyczną. Wciąż jeszcze program nauczania i realizowanie zaleceń podręcznika wyznacza rytm pracy nauczycieli i uczniów. Prowadzi to do wiecznego pośpiechu – nadmierna ilość zagadnień i tematów nie pozwala głęboko wniknąć w treści, zawarte w podstawie. Zarazem podstawową bolączką jest zbyt mała ilość czasu na jej realizację i – co z tego wynika – zarzuty co do jej obszerności. Rysuje się więc tu zatem podstawowe wyzwanie – budowanie indywidualnego programu nauczania opartego na podstawie programowej, uwzględniającego potrzeby zespołu klasowego jako silnie zindywidualizowanej grupy o różnej i zmieniającej się dynamice. Takie podejście do realizacji wymagania wiąże się silnie ze współpracą nauczycieli w tym obszarze oraz świadomym uczestnictwem uczniów w procesie.

Trzecie wyzwanie wynika nie tylko z omawianego wymagania, ale także z innego – „Nauczyciele współpracują w planowaniu i realizowaniu procesów edukacyjnych”. W nabywaniu wiedzy i umiejętności kluczowym elementem jest konstruktywizm. Z niego wynika międzyprzedmiotowa współpraca i znajomość realizowanych na także innych przedmiotach zagadnień, do których nauczyciele mogą się odwołać, rozpoczynając pracę z uczniami. Badania leżące u podstaw neurodydaktyki pokazują, że kluczowe znaczenie dla uczenia się ma powiązanie nabywanych umiejętności i wiedzy z poznanymi dotychczas zagadnieniami. Istotne jest, aby uczeń był świadomy tego procesu, co kieruje nas w stronę myślenia o ciągłym doskonaleniu umiejętności uczenia się, co także dokonuje się ponad przedmiotowymi podziałami.
Literatura i dodatkowe materiały

Zobaczyć możliwości. Uwagi o ewaluacji uczniowskiej samorządności., A. Pawlicki
(Artykuł powstał na zamówienie Koalicji na rzecz samorządności uczniowskiej. Finansowane ze środków Fundacji Batorego.)

Przykłady dobrych praktyk - umieszczone przez Dyrektorów

Wkrótce

Przykłady dobrych praktyk - przesłane przez uczestników konferencji

Szkoła Podstawowa im. Jana Brzechwy w Żeliszowie: Oferta edukacyjna umożliwia realizację podstawy programowej

II Podstawowo-gimnazjalny Zespół Szkół Społecznych STO w Gdańsku: Wprowadzenie projektu raz w miesiącu metodą weebquestu w klasie 1 gimnazjum, raz w miesiącu, kontynuacja w klasie II i III.

Gimnazjum im. Władysława Kowala we Włodowicach: Oferta edukacyjna umożliwia realizację podstawy programowej

strona główna | powrót
Korzystając ze strony wyrażasz zgodę na używanie ciasteczek (cookies). Dowiedz się więcej Rozumiem
Projekt współfinansowany przez Unię Europejską w ramach Europejskiego Funduszu Społecznego III Priorytet Programu Operacyjnego Kapitał Ludzki. Działanie 3.1